و از كيفر گناهان و بديها حفظشان كن كه هر كس را تو از كيفر بديها حفظش كنى براستى رحمتى بر او كرده اى رحمتى كه رستگارى عظيم ، همان رحمت است ( 9 ) .
به درستى آنان كه كافر شدند از نقطه اى دور ندا مىشوند : خشم خدا از خشم خود شما بسيار بزرگتر و سختتر است آيا يادتان هست كه هر چه به سوى ايمان دعوت مىشديد كفر مىورزيديد ( 10 ) .
مىگويند پروردگارا تو ما را دو بار ميراندى و دو نوبت زنده كردى اينك به گناهان خود اعتراف مىكنيم حال آيا راهى براى بيرون شدن از آتش هست ؟ ( 11 ) .
اين عذاب شما بدان جهت است كه وقتى خدا به تنهايى خوانده مىشد كفر مىورزيديد و چون به وى شرك ورزيده مىشد به آن ايمان مىآورديد پس حكم تنها از آن خداى بلند مرتبه بزرگ است ( 12 ) .
بيان آيات
بعد از آنكه در آيات قبل تكذيب كفار و جدال به باطلشان در آيات خدا را خاطرنشان ساخت و نيز اشاره كرد به اينكه اينها نمىتوانند خدا را عاجز سازند و خدا از اينان غافل نيست ، بلكه منظور او از اين دعوت همين است كه اينان تكذيب و جدال بكنند ، تا از ديگران متمايز و جدا گشته ، كلمه عذاب بر عليه آنان حتمى شود ، اينك در اين آيات به آغاز كلام برگشت كرده ، به آنجا كه مىفرمود : نازل كردن كتاب و به پا خاستن دعوت به منظور مغفرت و قبول توبه جمعى و عقاب جمعى ديگر است ، در اين آيات خاطر نشان مىسازد كه مردم در مقابل اين دعوت دو جورند . يك طايفه آنهايند كه ملائكه حامل عرش خدا و طواف كنندگان پيرامون آن برايشان استغفار مىكنند و آنان عبارتند از : توبه كنندگان كه به سوى خدا بر مىگردند و راه او را پيروى مىكنند و نيز صلحا از پدران و همسران و ذريه ايشانند .
و دسته دوم عبارتند از ، كسانى كه به جرم كفر ورزيدن به توحيد ، اهل عذابند .
* ( « الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَه يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِه . . . » ) *
خداى سبحان در اين آيه و در هيچ جا از كلام عزيزش معرفى نفرموده كه اين حاملان عرش چه كسانى هستند ، آيا از ملائكهاند ؟ يا كسانى ديگر ؟ ولى عطف كردن جمله « و من حوله » بر حاملان عرش ، اشعار دارد بر اينكه حاملان عرش هم از ملائكهاند : چون در آيه « وَتَرَى الْمَلائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ » « 1 » تصريح دارد كه طواف كنندگان پيرامون عرش از
هامش
( 1 ) و ملائكه را مىبينى كه پيرامون عرش در طوافند . سوره زمر ، آيه 75 .