* ( « وَنَجَّيْناهُما وَقَوْمَهُما مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ » ) * منظور از « كرب عظيم » اندوه شديدى است كه بنى اسرائيل از شر فرعون داشتند ، كه آنان را ضعيف كرد و بدترين شكنجه ها را به آنان داد و بچه هايشان را مىكشت ، و زنان و دخترانشان را زنده نگه مىداشت .
* ( « وَنَصَرْناهُمْ فَكانُوا هُمُ الْغالِبِينَ » ) * نصرت بنى اسرائيل اين بود كه منجر به بيرون رفتن از مصر و عبور از دريا ، و غرق شدن فرعون و لشكريانش در دريا گرديد .
اين را بدان جهت گفتيم تا اشكالى كه شده دفع شود ، چون بعضى توهم كردهاند كه :
مقتضاى ظاهر اين است كه كلمه نصرت قبل از نجات دادن ذكر شود ، چون نجات يافتن بنى اسرائيل نتيجه نصرت خدا بود ، در حالى كه مىبينيم اول فرمود : « ما آنها را از اندوه شديد نجات داديم » بعد فرمود : « و ياريشان كرديم تا غلبه كردند » .
جواب اين توهم همان است كه گفتيم ، با اين توضيح كه نصرت همواره در جايى استعمال مىشود كه شخص نصرت شده هم خودش مختصر نيرويى داشته باشد و هم به ضميمه نيروى ناصر كارى را از پيش ببرد ، به طورى كه اگر اين نصرت نبود نيروى خود او كافى نبود كه شر را از خود دفع كند ، و بنى اسرائيل در هنگام بيرون شدن از مصر مختصر نيرويى داشتند . پس اطلاق كلمه « نصرت » در آن هنگام مناسب است .
به خلاف كلمه « نجات دادن » كه بايد در جايى استعمال شود كه نجات يافته هيچ نيرويى از خود نداشته باشد ، و آن در داستان بنى اسرائيل در روزگارى است كه اسير در دست فرعون بودند . پس استعمال كلمه نصرت در آن هنگام مناسبت ندارد .
* ( « وَآتَيْناهُمَا الْكِتابَ الْمُسْتَبِينَ » ) * يعنى كتابى كه مجهولات نهانى را روشن مىكند و آن امورى را كه مورد احتياج مردم در دنيا و آخرت است و براى خود آنان پوشيده است ، بيان مىنمايد .
* ( « وَهَدَيْناهُمَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » ) * مراد از « هدايت به سوى صراط المستقيم » ، هدايت به تمام معناى كلمه است ، و به همين جهت آن را به موسى و هارون ( ع ) اختصاص داد و از قوم آن دو كسى را شريك آن دو نكرد و ما در سابق در تفسير سوره فاتحه هدايت به صراط مستقيم را معنا كرديم .
* ( « وَتَرَكْنا عَلَيْهِما فِي الآخِرِينَ ) * . . . * ( الْمُؤْمِنِينَ » ) * كه تفسيرش گذشت .
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 239
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٣٩