مىرساندند و اين معنا از آيه « عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِه أَحَداً إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّه يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْه وَمِنْ خَلْفِه رَصَداً لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسالاتِ رَبِّهِمْ وَأَحاطَ بِما لَدَيْهِمْ » « 1 » نيز استفاده مىشود .
و بنا بر احتمال مزبور ، معناى آيات مورد بحث اين مىشود كه : « سوگند مىخورم به فرشتگانى كه در سر راه وحى صف بستهاند ، و سپس به فرشتگانى كه شيطانها را از اينكه در كار وحى مداخله كنند زجر مىدهند و سپس به فرشتگانى كه وحى را بر پيغمبر مىخوانند » .
و همانطور كه گفتيم - مراد از اين وحى يا عموم وحىهايى است كه به عموم پيامبران مىشده ، و يا خصوص قرآن است كه به پيامبر اسلام وحى مىشده ، و مؤيد احتمال دوم اين است كه :
از آن تعبير فرموده به تلاوت ذكر ، چون در قرآن كريم كلمه ذكر اصطلاحى است براى قرآن .
مؤيد اين احتمال اين است كه : آيات مربوط به راندن شياطين به وسيله شهابها ، بعد از آيات مورد بحث قرار گرفته ، و نيز دنبال آن مىفرمايد : « * ( فَاسْتَفْتِهِمْ أهُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمْ مَنْ خَلَقْنا ) * - از ايشان نظريه بخواه آيا خلقت ايشان مهمتر است ، يا خلقت مخلوقاتى كه ما آفريدهايم . . . » كه باز در جاى خودش اين تاييد را توضيح مىدهيم .
و اگر گفته شود : قرآن كريم نزول وحى را تنها به جبرئيل نسبت داده و فرموده : « مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّه نَزَّلَه عَلى قَلْبِكَ » « 2 » و نيز فرموده : « نَزَلَ بِه الرُّوحُ الأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ » « 3 » .
در پاسخ مىگوييم منافاتى با احتمال ما ندارد ، براى اينكه ملائكه « صافات » و « زاجرات » و « تاليات » اعوان جبرئيلند . پس اگر بگوييم اين سه طايفه وحى را نازل مىكنند ، باز در حقيقت جبرئيل نازل كرده ، هم چنان كه خود قرآن در جاى ديگر فرموده :
« فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرامٍ بَرَرَةٍ » « 4 » و نيز از همان فرشتگان حكايت
هامش
( 1 ) خدا داناى غيب است و او احدى را بر غيب خود مسلط نمىكند مگر تنها آن كسى از رسولان را كه شايسته اين كار بداند پس او پيش روى آن فرشته رسول و بعد از او نگهبانى مىفرستد تا بداند آيا آن فرشتگان و رسولان رسالت پروردگار خود را ابلاغ كردند يا نه ؟ و به آنچه كه نزد آنان است احاطه يابد . سوره جن ، آيه 28 .
( 2 ) كسى كه دشمن جبرئيل است بايد بداند كه او قرآن را به اذن خدا بر قلب تو نازل كرده . سوره بقره ، آيه 97 .
( 3 ) روح الامين آن را بر قلب تو نازل كرد . سوره شعراء ، آيه 193 و 194 .
( 4 ) قرآن در صحيفه هايى مورد احترام و بلند پايه و پاك و به دست سفيرانى بزرگوار و نيك سرشت نازل شد . سوره عبس ، آيه 13 - 16 .