هر طرف رانده شوند ( 8 ) .
و در نتيجه از آسمان دور شوند و براى ايشان است عذابى واجب ( 9 ) .
آرى شيطانها نمىتوانند به سخنان فرشتگان گوش فرا دهند مگر آنهايى كه كلام ملائكه را بربايند كه آنها نيز بلافاصله هدف شهاب ثاقب قرار مىگيرند ( 10 ) .
حال از مشركين بپرس آيا ايشان از حيث خلقت سختتر و مهمترند يا آنچه از آسمان و زمين و مخلوقات بين آن دو كه ما خلق كردهايم با اينكه ما انسانها را از گلى چسبنده آفريديم ؟ ( 11 ) .
بيان آيات
در اين سوره بر مساله توحيد احتجاج شده ، و مشركين مخالف توحيد را تهديد نموده و مؤمنين خالص را بشارت مىدهد و سرانجام كار هر يك از دو طايفه را بيان مىكند . سپس نام عده اى از بندگان مؤمن خود را كه بر آنان منت نهاده و وعده داده كه بر دشمنانشان غالب و پيروز كند ، ذكر مىكند و در خاتمه سوره بيانى ايراد مىفرمايد كه به منزله خلاصه گيرى از غرض سوره است ، يعنى تنزيه خدا . و سلام بر بندگان مرسل و حمد خداى تعالى در برابر رفتار نيكى كه با ايشان كرده . و اين سوره به شهادت سياقش در مكه نازل شده .
* ( « وَالصَّافَّاتِ صَفًّا فَالزَّاجِراتِ زَجْراً فَالتَّالِياتِ ذِكْراً » ) * كلمه « صافات » - به طورى كه گفته « 1 » شده - جمع « صافه » است و « صافه » نيز جمع « صاف » - با تشديد - است ، و مراد از اين كلمه جماعتى است كه : افراد آن در صفى منظم قرار داشته باشند . و كلمه « زاجرات » از « زجر » است كه به معناى آن است كه : كسى را با تهديد به مذمت و يا كتك ، از كارى و يا راهى منصرف كنى . و كلمه « تاليات » از ماده « تلاوت » است كه به معناى خواندن است .
خداى تعالى به اين سه طايفه ، يعنى « صافات » ، « زاجرات » و « تاليات » سوگند خورده ، حال بايد ديد منظور از اين سه طايفه كيانند ؟
كلمات مفسرين در اين باره مختلف است . مثلا در باره « صافات » بعضى « 2 » گفتهاند : « مراد از آن ملائكه است كه در آسمان خود را به صف درمىآورند
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 437 .
( 2 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 437 و 438 .