و در باره نبوت فرموده : « وَأَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي » و در باره معاد فرموده : « إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ . . . » « 1 » .
* ( « وَأَنْ أَلْقِ عَصاكَ فَلَمَّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلَّى مُدْبِراً وَلَمْ يُعَقِّبْ » ) * .
تفسير اين جمله در سوره نمل گذشت .
* ( « يا مُوسى أَقْبِلْ وَلا تَخَفْ إِنَّكَ مِنَ الآمِنِينَ » ) * در اين آيه ، جمله « قيل له - به دو گفته شد » حذف شده ، و تقدير آيه چنين است : « و قيل له يا موسى اقبل و لا تخف انك من الآمنين - و به دو گفته شد اى موسى پيش برو و مترس كه تو از ايمنانى » و در اين خطاب به او امنيت مىدهد ، و با اين جمله معناى آيه شريفه « يا مُوسى لا تَخَفْ إِنِّي لا يَخافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُونَ » « 2 » روشن مىشود ، كه معنايش اين است كه :
موسى تو فرستاده و مرسلى ، و رسولان نزد من ايمنند ، نه اينكه مفاد آن عتاب و توبيخ باشد .
* ( « اسْلُكْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ » ) * مراد از « سلوك دست در گريبان » فرو بردن دست در آن است ، و مراد از « سوء » - به طورى كه گفته شده - مرض پيسى است .
و ظاهرا در اينكه بيرون آوردن دست از گريبان را مقيد كرد به قيد « * ( مِنْ غَيْرِ سُوءٍ ) * - بدون پيسى » تعريض باشد به تورات كه در سفر خروج ، اصحاح چهارم ، آيه ششم ، مىگويد :
« سپس رب به دو اين را هم گفت ، كه دست خود به گريبانت فرو كن ، موسى دست خود را در گريبان كرد و سپس بيرون آورد ، ديد كه ناگهان دستش مانند برف از برص سفيد شده » .
* ( « وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَناحَكَ مِنَ الرَّهْبِ . . . » ) *
كلمه « رهب » - به فتحه راء و سكون هاء - و همچنين « رهب » - به دو فتحه - و نيز « رهب » - به ضمه راء و سكون هاء - همه به معناى ترس است . و كلمه « جناح » - به قول بعضى « 3 » - به معناى دست ، و - به قول بعضى ديگر - به معناى بازو است .
بعضى « 4 » از مفسرين گفتهاند : « مراد از اينكه فرمود : » جناحت را از ترس به خودت ضم كن « اين است كه : هر وقت ، در هنگام مشاهده اژدها شدن عصا ، دچار ترس شدى ، دست خود را بر سينه خود بچسبان » .
بعضى « 5 » ديگر گفتهاند : « معنايش اين است كه : دستهاى خود را جمع كن ، چون موسى ( ع ) وقتى ديد كه عصا اژدها شد ، دستهاى خود را از ترس به طرف جلو باز
هامش
( 1 ) سوره طه ، آيه 16 - 14 .
( 2 ) سوره نمل ، آيه 10 .
( 3 و 4 و 5 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 252 و روح المعانى ، ج 20 ، ص 75 .