شايد از آنجا خبرى از راه برايتان بياورم » . عبارت « لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْها بِقَبَسٍ ، أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدىً - شايد از آن برايتان پاره اى بياورم و يا بر كنار آتش راهنمايى شوم » « 1 » آمده و اين تعبير بهترين دليل است بر اينكه اين كاروان در آن شب راه را گم كرده بودند .
و همچنين اينكه به اهلش خطاب مىكند كه : « اينجا باشيد . . . » ، شاهد است بر اينكه غير از همسرش كس ديگرى هم با او بوده ، و لذا تعبير به جمع آورده ( باشيد ) ، و اگر تنها همسرش با او بود مىگفت : « تو اينجا بباش » . و در تورات در سفر خروج ، اصحاح چهارم ، آيه 20 ، آمده كه موسى در اين سفر همسرش و فرزندانش را همراه داشته . . .
* ( « فَلَمَّا أَتاها نُودِيَ مِنْ شاطِئِ الْوادِ الأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ . . . » ) *
در مفردات در معناى كلمه « شاطئ » گفته : « شاطئ الوادى » معنايش كنار وادى است ، و نيز همو گفته : كلمه « وادى » در اصل به معناى محلى است كه سيلاب از آنجا مىگذرد ، و به همين اعتبار شكاف ميان دو كوه را نيز وادى مىگويند ، و جمع اين كلمه « اوديه » مىآيد « 2 » ، و كلمه « بقعة » به معناى قطعه اى از زمين است كه به شكل زمينهاى اطرافش نبوده باشد .
و مراد از كلمه « ايمن » جانب راست است ، در مقابل « أيسر » كه به معناى سمت چپ است ، و مقصود در اينجا ايمن و سمت راست وادى است ، و به آنچه بعضى « 3 » گفتهاند :
« ايمن از يمن در مقابل شومى است » نبايد اعتناء كرد .
و « بقعة مباركه » قطعه و نقطه مخصوصى است از ( كناره سمت راست وادى ) كه در آن درختى قرار داشته كه نداى يا موسى از آن درخت برخاسته ، و مبارك بودنش به همين خاطر است ، كه نداى الهى و تكلم او با موسى در آن جا واقع شد ، و از اين راه شرافتى يافت ، و موسى به خاطر همين شرافت و قداست مامور شد كفش خود را بكند ، هم چنان كه فرمود :
« فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً » « 4 » .
اين آيه شريفه بدون ترديد دلالت دارد بر اينكه درخت مزبور به وجهى مبدأ آن نداء و آن گفتگو بوده ، چيزى كه هست اين نيز مسلم است كه درخت سخن نگفته ، بلكه سخن سخن خدا و قائم به او بوده ، نه قائم به درخت ، همانطور كه كلام ما آدميان قائم است
هامش
( 1 ) سوره طه ، آيه 10 .
( 2 ) مفردات راغب ، ماده « شطا » .
( 3 ) روح المعانى ، ج 20 ، ص 73 .
( 4 ) نعلين خود بكن كه تو در وادى مقدس طوايى . سوره طه ، آيه 12 .