وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ ألَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى » « 1 » از آن خبر مىدهد .
و مساله ميثاق گرفتن از انبياء در جاى ديگر نيز آمده ، و فرموده : « وَإِذْ أَخَذَ اللَّه مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِه وَلَتَنْصُرُنَّه قالَ أأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا » « 2 » .
آيه مورد بحث هر چند بيان نكرده كه آن عهد و ميثاقى كه از انبياء گرفته شده چيست ، و تنها به طورى كه گفتيم اشاره اى دارد به اينكه عهد مزبور چيزيست مربوط به پست نبوت ، ليكن ممكن است از آيه ديگرى كه از سوره آل عمران نقل كرديم استفاده كرد كه آن ميثاق عبارت است از وحدت كلمه در دين و اختلاف نكردن در آن ، هم چنان كه آيه « إِنَّ هذِه أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ » « 3 » و آيه « شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِه نُوحاً وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَما وَصَّيْنا بِه إِبْراهِيمَ وَمُوسى وَعِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا فِيه » « 4 » نيز بدان اشاره نموده است .
در آيه مورد بحث « نبيين » را به لفظ عام آورد ، تا شامل همه شود ، آن گاه از بين همه آنان پنج نفر را با اسم ذكر كرده ، و به عموم انبياء عطف كرده ، فرموده : از تو و از نوح و ابراهيم و موسى و عيسى بن مريم ، و معناى عطف اين پنج نفر به عموم انبياء اين است كه ايشان را به خاطر خصوصياتى كه دارند از بين انبياء بيرون كرده و به خصوص ذكر نموده است ، پس گويا فرموده : و چون از شما پنج نفر و از ساير انبياء ميثاق گرفتيم ، چنين و چنان شد .
و اگر به اين اسلوب ، اين پنج نفر را اختصاص به ذكر داد ، تنها به منظور تعظيم و احترام ايشان است ، چون شانى عظيم و مقامى رفيع داشتند ، براى اينكه اولو العزم و صاحب
هامش
( 1 ) و چون پروردگارت از بنى آدم از پشتشان ذريه ايشان را بگرفت ، و ايشان را گواه عليه خودشان كرد ، كه آيا من پروردگار شما نيستم ؟ گفتند : آرى . سوره اعراف ، آيه 172 .
( 2 ) و چون خدا ميثاق انبياء از ايشان بگرفت كه وقتى كه كتابى و حكمتى به شما دادم و رسولى ديگر آن را كه نزد شما است تصديق كرد بايد بدان ايمان بياوريد و آن را يارى كنيد ، آن گاه پرسيد آيا قرار كرديد و تحمل اين تكليف را پذيرفتيد ؟ گفتند آرى اقرار داريم . سوره آل عمران ، آيه 81 .
( 3 ) اين است دين شما كه دينى است واحد ، و منم پروردگار شما پس مرا بپرستيد . سوره انبياء ، آيه 92 .
( 4 ) براى شما از دين همان را تشريع كرد كه نوح را بدان سفارش فرمود ، و آنچه به تو وحى كرديم ، و به ابراهيم و موسى و عيسى سفارش نموديم ، اين است كه دين را به پا داريد ، و در آن اختلاف مكنيد . سوره شورى ، آيه 13 .