مؤلف : اين حديث مضمون لطيفى دارد ، و معنايش اين است كه طفل تا چهار ماه احدى را نمىشناسد ، تنها و تنها حاجتش را احساس مىكند ، و با گريه رفع آن حاجت را مىخواهد ، و معلوم است كه برآورنده حاجتش خدا است ، پس او به درگاه خالقش تضرع مىكند ، و به وحدانيت او شهادت مىدهد .
و در چهار ماه دوم پدر و مادرش را مىشناسد ، و مىفهمد كه ايندو واسطه ميان او و رافع حاجاتش هستند ، البته تنها اين مقدار را درك مىكند كه واسطهاند ، نه اينكه شخص آن دو را بشناسد ، تكرار مىكنم كه در چهار ماهه دوم اين قدر مىفهمد كه بين او و خدا كه رافع حاجاتش مىباشد واسطه اى هست ، ولى نمىداند كه آن واسطه كه رحمت و فيض را مىگيرد و به خلق مىرساند پيغمبر است ، پس گريه اش در چهار ماهه دوم در حقيقت درخواست رحمت است از پروردگارش براى پيغمبر ، تا بوسيله پيغمبر به او نيز برسد .
و در چهار ماهه سوم پدر و مادر را بشخصه و با خصوصياتى كه دارند مىشناسد ، و از ديگران تميز مىدهد ، پس گريه اش دعا است به جان آن دو ، مىخواهد رحمت خدا از مسير آن دو به وى برسد ، پس حديث شريف لطيفترين اشارتها را در كيفيت جريان فيض از مجراى واسطه ها بيان مىكند - دقت بفرماييد - .
و در مجمع البيان در ذيل آيه « وَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّه » مىگويد : ابو سعيد خدرى ، و غير او روايت كردهاند كه وقتى اين آيه به رسول خدا ( ص ) نازل گرديد فدك را به فاطمه داد ، و تسليمش هم كرد ، و اين معنا از امام ابى جعفر و امام صادق ( ع ) روايت شده « 1 » .
و در كافى به سند خود از ابراهيم يمانى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : ربا دو جور است ، يكى ربايى كه مىتوان خورد ، و ديگر آنكه نمىتوان خورد ، اما آن ربايى كه جايز و حلال است ، هديه اى است كه به كسى مىدهى و از دادنت ثواب مىخواهى ، چون ثواب آن چند برابر خود آن است ، اين آن ربايى است كه مىتوان خورد ، و خداى تعالى در باره اش فرموده : * ( « وَما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النَّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللَّه » ) * « 2 » .
و اما آن ربايى كه خوردنى نيست ، آن همان ربايى است كه خدا از آن نهى كرده و وعده آتش در برابرش داده .
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 306 .
( 2 ) فروع كافى ، ج 5 ، ص 145 .