و يكى از آيات او خلقت آسمانها و زمين و اختلاف زبانهاى شما و رنگهايتان است كه در اينها آياتى است براى دانايان ( 22 ) .
و يكى از آياتش خوابيدنتان در شب و طلب روزيتان در روز است كه در اين ، آيتها هست براى مردمى كه بشنوند ( 23 ) .
و يكى از آيات او اين است كه برق را به شما نشان مىدهد كه شما به خوف و طمع درآييد و از بالا آبى نازل مىكند پس با آن آب زمين را بعد از مردنش زنده مىكند ، در اين نيز آيتها هست براى مردمى كه تعقل كنند ( 24 ) .
و از جمله آيات او اين است كه آسمان و زمين را با امر خود سر پا نگه داشته پس چون شما را با يك دعوت مىخواند همه از زمين خارج مىشويد ( 25 ) .
از آن اوست آن كس كه در آسمانها و زمين است و همه او را عبادت مىكنند ( 26 ) .
بيان آيات
در اين فصل عده اى از آيات را كه بر وحدانيت خداى تعالى در ربوبيت و الوهيت دلالت مىكند ، ذكر فرموده ، و در آن به امتزاج و آميختگى خلقت با تدبير ، نيز اشاره شده ، تا بدين وسيله روشن گردد كه ربوبيت به معناى مالكيت تدبير ، و الوهيت به معناى معبود بودن به حق ، مخصوص خدا است ، و كسى جز خدا مستحق آن نيست ، و چنين نيست كه وثنىها پنداشتهاند كه خلقت تنها از خدا است ، ولى تدبير و عبادت از آن بتها است ، بايد بتها را پرستيد ، تا شفيعان ما در درگاه خدا شوند ، و خداى سبحان جز بر ارباب و آلهه ربوبيتى ندارد ، و ربوبيت موجودات از آن آلهه است .
* ( « وَمِنْ آياتِه أَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ إِذا أَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ » ) * منظور از اينكه فرموده شما را از خاك خلق كرده ، اين است كه : خلقت شما افراد بشر بالأخره منتهى به زمين مىشود ، چون مراتب تكون و پيدايش انسان چه مرتبه نطفه ، و چه علقه ، و چه مضغه ، و چه مراتب بعد از آن بالأخره از مواد غذايى زمين است كه پدر و مادر او مىخورند ، و فرزند در صلب پدر و رحم مادر رشد مىكند ، پس انسان پيدايشش از عناصر زمين است .
و در جمله * ( « ثُمَّ إِذا أَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ » ) * كلمه « اذا » به اصطلاح اهل ادب ، فجائيه ( ناگهانى ) است ، و معناى جمله اين است كه : خداوند شما را از زمين خلق كرد ، ناگهان