« ايتاء » اعطاى عملى است نه تقدير كردن و كتابت آن . ممكن هم هست مراد از دادن آن ، جلو انداختن وعده اى باشد كه به عموم مؤمنين داده ، و معنايش اين باشد كه ما آن وعده را در حق وى جلو انداختيم ، و آن وعده عبارت است از مقامات قرب ، هم چنان كه قرآن كريم مقامات او را در ضمن داستانهايش در سوره انعام برشمرده .
* ( « وَإِنَّه فِي الآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ ) * » - در معناى اين جمله در تفسير سوره بقره آنجا كه مىفرمود : « وَلَقَدِ اصْطَفَيْناه فِي الدُّنْيا وَإِنَّه فِي الآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ » « 1 » ، در جلد اول اين كتاب بحث كرديم .
* ( « وَلُوطاً إِذْ قالَ لِقَوْمِه إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الْفاحِشَةَ ما سَبَقَكُمْ بِها مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعالَمِينَ » ) * يعنى « و ارسلنا لوطا » ، و يا « و اذكر لوطا » و جمله « * ( إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الْفاحِشَةَ ) * - شما عمل زشت به جا مىآوريد » ، به ظاهر جمله اى است خبرى ، ولى منظور تعجب و انكار است . و مراد از كلمه « فاحشه » همان عمل لواط است .
و جمله : * ( « ما سَبَقَكُمْ بِها مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعالَمِينَ » ) * ، جمله اى است استينافى ، كه معناى فاحشه را روشن مىكند ، و فاحشه بودنش را تاكيد مىنمايد ، و گويا مراد اين است كه اين عمل به اين صورت كه در بين شما شيوع يافته در هيچ قومى قبل از شما شايع نشده ، و يا ممكن است جمله حاليه باشد ، از فاعل « لتاتون » كه در اين صورت معنا چنين مىشود : شما عمل زشتى مرتكب مىشويد ، در حالى كه هيچ قومى از اقوام قبل از شما ، مرتكب آن نشدند .
* ( « أإِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ وَتَقْطَعُونَ السَّبِيلَ وَتَأْتُونَ فِي نادِيكُمُ الْمُنْكَرَ . . . » ) *
اين استفهام ، استفهام از امرى است كه سزاوار نيست هيچ شنونده اى تصديقش نمايد و صاحب عقلى آن را بپذيرد ، و چون چنين بود ، آن را با كلمه « ان » و « لام » در « لتاتون » كه هر دو براى تاكيد است تاكيدش كرد .
و اين سياق خود شاهد است بر اينكه مراد از آمدن رجال ، عمل لواط است ، و مراد از قطع سبيل ، اهمال گذاشتن طريق تناسل ، و لغو كردن آن است ، چون راه تناسل عبارت است از نزديكى و جماع با زنان ، و قوم لوط اين راه را قطع نمود ، و آن را لغو كردند ، پس تعبير به قطع سبيل كنايه است از اعراض از نسوان و ترك مقاربت با آنان ، و مراد از « اتيانهم المنكر فى ناديهم » - با در نظر داشتن اينكه كلمه « نادى » به معناى مجلسى است كه جمعى در آن گرد هم باشند ، و وقتى گفته مىشود : نادى كه همه اهل مجلس حضور داشته باشند - ، اين است
هامش
( 1 ) و به تحقيق ما او را برگزيديم در دنيا و او در آخرت از صالحين است . سوره بقره ، آيه 130 .