دليلش هم اين است كه آثار عبوديت كامل از عبوديتشان مشاهده مىشود ، و آن اين است كه هرگز در سخن از خدا سبقت نمىگيرند .
پس مراد از اينكه ملائكه را عباد خواند ، با اينكه تمامى موجودات داراى شعور ، همه عباد و بندگانند ، خواست به آنان بفهماند كه عبوديتى كه دارند خدا به ايشان كرامت كرده ، و اين موهبت ، عطيه اى است الهى ، پس خود را جز بنده نمىبينند ، و اين نظير مخلص « به كسر لام » براى خدا است ، كه وقتى كسى چنين شد ، خدا هم در مقابل ، او را مخلص ( به فتح لام ) براى خود قرار مىدهد چيزى كه هست فرق ميان كرامت ملائكه و كرامت بشر - هر چند كه در هر دو موهبتى است - اين است كه اين موهبت را به بشر از راه اكتساب مىدهند ، ولى به ملائكه بدون اكتساب ، ( دقت فرماييد ) . * ( « لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ » ) * .
وقتى گفته مىشود : فلانى در سخن از فلانى پيشى نمىگيرد ، معنايش اين است كه قبل از اينكه او در باره چيزى سخنى بگويد ، اين در باره آن هيچ حرفى نمىزند ، پس اين هر چه مىگويد پيرو گفته هاى او است ، كه چه بسا از همين معنا به طور كنايه تعبير مىكنند به اينكه اراده اش تابع اراده او است ، و در جمله * ( « وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ » ) * ظرف « بامره » متعلق است به جمله « يعملون » و اگر از متعلق خود جلو افتاده براى افاده حصر است ، تا برساند تنها به امر او عمل مىكنند نه بدون امر او ، البته انحصار به اين معنا است نه اينكه بخواهد عمل به دستور خدا را نفى كند ، پس فعل ملائكه تابع امر و اراده او است ، هم چنان كه گفتار ملائكه هم تابع قول خدا است ، پس ملائكه ، هم از جهت فعل و هم از جهت قول ، تابع اراده خدا هستند .
و به عبارتى ديگر اراده و عمل ملائكه تابع اراده او است ، چون منظور از « قول » در آيه شريفه همان اراده خداى تعالى است ، پس ملائكه نمىخواهند مگر آنچه را كه او مىخواهد ، و نمىكنند مگر آنچه را كه او نمىخواهد و اين كمال بندگى را مىرساند ، چون عبوديت عبد اين اقتضا را دارد كه اراده و عمل خود را ملك مولا بداند .
اين بود آنچه ظاهر آيه آن را افاده مىكند ، و البته در صورتى تمام است كه مراد از امر ، ضد و مقابل نهى باشد ، آن وقت آيه مىفهماند كه ملائكه اصلا معناى نهى را نمىدانند چون شناختن نهى ، فرع امكان انجام عمل مورد نهى است ، و ملائكه هيچ عملى را انجام نمىدهند مگر به امر خدا .
و ممكن است از آيه شريفه « إِنَّما أَمْرُه إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَه كُنْ فَيَكُونُ ، فَسُبْحانَ