و چون اين قسمت از كلام كفار متضمن نفى رسالت آن جناب بود ، دليلشان در اين گفتار اين بود كه آن جناب بشرى معمولى است ، و چيزى كه دلالت بر رسالتش و اتصالش به عالم غيب بكند با او نيست ، لذا لازم بود نوح ( ع ) آنان را متوجه به چيزى كند كه آن چيز صدق گفتار و ادعاى رسالتش را ظاهر سازد و آن چيز غير از معجزه اى كه بر صدق رسول در ادعاى رسالت باشد نمىتوانست باشد .
آرى ، رسالت ، نوعى اتصال به عالم غيب است ، اتصالى غير معمولى و خارق العاده و مردم نمىتوانند يقين كنند به اينكه فلان مدعى رسالت به راستى چنين اتصالى را دارد مگر به اينكه يك امر خارق العاده ديگرى از او ببينند ، امرى كه براى آنان يقين بياورد بر اينكه او در ادعاى رسالت صادق است ، به همين جهت نوح ( ع ) در جمله * ( « يا قَوْمِ أرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي » ) * اشاره كرد به اينكه همراه او بينه و آيت و نشانه معجزه آسايى از ناحيه خداى تعالى هست كه بر صدق او در ادعايش دلالت مىكند .
از همين جا روشن مىشود كه مراد از بينه و آيت ، معجزه اى است كه بر ثبوت رسالت صاحبش دلالت مىكند .
آرى اين معنا آن معنايى است كه سياق كلام به كلمه « بينه » مىدهد ، پس نبايد به گفته آن مفسرى گوش داد كه گفته : مراد از بينه در اين آيه علم ضرورى و بديهى و مسلمى است كه يك پيامبر پيدا مىكند به اينكه پيامبر است . چون اين معنا از سياق آيه بيگانه و بدور است . « 1 »
* ( « وَآتانِي رَحْمَةً مِنْ عِنْدِه فَعُمِّيَتْ عَلَيْكُمْ » ) * - ظاهرا نوح ( ع ) در اين جمله به كتاب و علمى اشاره كرده كه خداى تعالى به وى داده بود ، و در قرآن كريم مكرر آمده كه نوح ( ع ) داراى كتاب و علمى بوده ، و همچنين در جاى ديگر قرآن نيز از « علم و كتاب » به « رحمت » تعبير شده ، آنجا كه فرموده : « وَمِنْ قَبْلِه كِتابُ مُوسى إِماماً وَرَحْمَةً » « 2 » ، و نيز فرموده :
« وَنَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدىً وَرَحْمَةً » « 3 » ، و نيز فرموده : « فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَيْناه رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا » « 4 » ، و نيز فرموده : « رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَهَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً »
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 5 ، ص 155 ، چاپ ايران .
( 2 ) قبل از قرآن كتاب موسى بود كه امام و رحمت بود . « سوره هود ، آيه 17 » .
( 3 ) ما اين كتاب راى بر تو نازل كرديم در حالى كه بيانگر هر چيز ، و هدايت و رحمت است . « سوره نحل ، آيه 89 » .
( 4 ) موسى و همسفرش بنده اى از بندگان ما راى يافتند كه ما به او رحمتى از ناحيه خود داده بوديم .
« سوره كهف ، آيه 65 » .