و آسمان اول همين آسمانى است كه چراغهاى نجوم و كواكب در آن قرار دارند ، پس اين ، آن آسمانى است كه زمين را در احاطه خود دارد ، و يا به عبارتى در بالاى زمين قرار دارد ، و زمين را در شبها زينت مىبخشد ، آن چنان كه قنديلها و چلچراغها سقف خانه را زينت مىدهد .
و اما نسبت به بالاى آسمان دنيا در كلام خداى تعالى چيزى كه از وضع آن خبر دهد نيامده ، تنها آيه شريفه « سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً » « 1 » مىفهماند كه آسمانها هفت طبقه روى هم است ، و آيه شريفه « ألَمْ تَرَوْا كَيْفَ خَلَقَ اللَّه سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً وَجَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُوراً وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِراجاً » « 2 » نيز همين يك نكته را مىرساند .
و آيه شريفه « أوَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَالأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَجَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أفَلا يُؤْمِنُونَ » « 3 » . در باره وضع آفرينش آسمانها مىفهماند قبل از آنكه به صورت فعلى در آيند ، يعنى از يكديگر جدا و متمايز شوند يكپارچه بودند ، و آيه شريفه « ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَهِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَلِلأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها » « 4 » كه مىفهماند خلقت آسمانها در دو روز صورت گرفته ، البته نه به روزهاى كره زمين ، چون روز به معناى يك مقدار معين از زمان است ، و لازم نيست كه حتما با روز اصطلاحى ما ساكنان زمين منطبق باشد .
آرى ، روز در هر ظرفى مقدارى است از زمان ، در ظرف زمين عبارت است از مدت زمانى كه كره زمين يك بار به دور خودش بچرخد ، و در ظرف قمر - البته قمر مخصوص كره زمين - تقريبا برابر است با بيست و نه روز و نصف ، و استعمال كلمه « يوم » در برهه اى از زمان استعمالى است
هامش
( 1 ) « سوره ملك ، آيه 3 » .
( 2 ) مگر نديديد چگونه خداى تعالى هفت آسمان را بر روى هم بيافريد و ماه را در آنها نور و خورشيد را چراغى فروزان قرار داد . « سوره نوح ، آيه 15 و 16 »
( 3 ) مگر اينها كه به كفر گرائيدند با ديد تفكر نديدند چگونه ، آسمانها و زمين را كه رتق ( بسته ) بود فتق كرديم ( گشوديم ) ، و از آب ، هر موجود زنده اى را ساختيم ، پس چرا ايمان نمىآورند ؟ « سوره انبياء ، آيه 30 »
( 4 ) سپس به آسمان كه دودى بود پرداخت ، پس به آن و به زمين فرمان داد كه بياييد چه به شوق و رغبت و چه به جبر و كراهت . گفتند : سر در طاعتت آمديم ، آن گاه خداى تعالى به قضاء خود آنها را در دو روز هفت طبقه كرد ، و امر هر آسمانى را در آن آسمان وحى فرمود . « سوره حم سجده ، آيه 11 و 12 »