گفتيم : « اين بتها مخلوقند و قدرت بر هيچ كارى ندارند ، چون خودشان مثل شما بندگانى هستند ، همانطور كه شما مخلوقيد و تدبير امورتان به دست غير است همچنين آن بتها » دليلش اين است كه اگر شما آنها را بخوانيد دعايتان را مستجاب نمىكنند ، بخوانيد آنها را اگر راست مىگوييد كه بتها علم و قدرت دارند ، گر چه مشركين صريحا ادعاى علم و قدرت براى بتها نكردهاند ، و ليكن ادعاهاى ديگر كردهاند كه دلالت مىكند بر چنين اعتقادى در ايشان و چطور مستجاب مىكنند و حال آنكه دست و پايى كه شما براى آنها تراشيدهايد حركت نداشته نه آن از خود قدرتى نشان مىدهد و نه اين راه مىرود ، و نه چشمى كه برايشان درست كردهايد مىبيند ، و نه گوشى كه براى آنها ساختهايد مىشنود ، البته اين را هم بايد تذكر دهيم كه در اين آيات به جماد هم اطلاق « عبد » شده است .
* ( « قُلِ ادْعُوا شُرَكاءَكُمْ ثُمَّ كِيدُونِ فَلا تُنْظِرُونِ . . . » ) *
سپس دستور مىدهد تا به منظور تحدى و واداشتن به اظهار عجز ، ايشان را تحريك كند به اينكه از خدايان خود يارى بطلبند ، تا بدين وسيله راه و روش خودش را از راه آنان جدا و متمايز سازد ، و بفهماند كه پروردگار او آن خدايى است كه تمام علم و قدرت از او است و خدايان ايشان داراى هيچ علمى نيستند تا بوسيله آن راه به جايى ببرند ، و هيچ قدرتى ندارند تا آن را در يارى ايشان اعمال كنند .
لذا فرمود : به ايشان بگو خدايان خود را بخوانيد تا شما را يارى كنند آن گاه با كمك آنها با من كيد و دشمنى نموده و به هيچ وجه مرا مهلت ندهيد ، زيرا پروردگارم مرا يارى نموده و كيد شما را از من دفع مىكند ، چون او كسى است كه كتاب نازل كرده تا بشر را هدايت كند ، و او خودش كار مردم صالح را مىكند و نصرتشان مىدهد ، او همان كسى است كه فرموده :
« أَنَّ الأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ » « 1 » و من از همان مردمم پس قطعا مرا يارى خواهد كرد ، بخلاف خدايان شما كه هيچ قدرتى بر يارى شما و حتى بر يارى خود نداشته ، نه مىشنوند و نه مىبينند ، پس آنها علم و قدرتى ندارند .
و در اين آيات به رسول خدا دستور مىدهد به آنها خبر دهد كه وى از صالحين است ، و در هيچ موردى كه قرآن از صالح بودن پيغمبرى خبر مىدهد سابقه ندارد كه چنين بيانى را در صلاح پيغمبرى غير از رسول خدا ( ص ) به كار برده باشد .
در اين آيات عليه اصنام و پرستش كنندگان آنها تحدى شده هم چنان كه غير آن جناب از
هامش
( 1 ) زمين را سرانجام مردم صالح مالك مىشوند . سوره انبياء آيه 105