و كورى است . پس طينت سعادت نور و طينت شقاوت ظلمت است . قرآن كريم هم غالبا علم و هدايت را نور مىنامد . هم چنان كه ايمان را زندگى مىخواند . از آن جمله مىفرمايد : « أوَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناه وَجَعَلْنا لَه نُوراً يَمْشِي بِه فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُه فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها » « 1 » و نيز مىفرمايد : « اللَّه وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ » « 2 » و در اينكه نور اصل خلقت طايفه اى از موجودات از قبيل انبيا ، ملائكه ، لوح ، قلم ، عرش ، كرسى و بهشت است ، اخبار بسيارى وارد شده كه به زودى - ان شاء اللَّه - نقل خواهد شد .
دسته پنجم از اخبار اين باب رواياتى است كه دلالت دارد بر انتقال حسنات افراد شقى در روز قيامت به نامه عمل افراد سعيد و به عكس ، انتقال سيئات افراد سعيد به نامه عمل افراد شقى ، مانند روايتى كه علل الشرائع به سند خود از ابراهيم ليثى از امام باقر ( ع ) نقل كرده كه آن جناب در ضمن حديث طويلى فرمود : اى ابراهيم ! بگو ببينم وقتى قرص خورشيد طلوع مىكند ، و شعاع خود را به همه جا مىتاباند آيا شعاعش از خود قرص جدا است يا نه ؟ عرض كردم آرى ، در حال طلوع شعاعش از خودش جدا است . فرمود : آيا جز اين است كه وقتى غروب مىكند دامنه شعاعش نيز برچيده شده به دنبالش مىرود . عرض كردم چرا .
فرمود : به همين نحو هر موجودى به سوى اصل و جوهر خود بازگشت مىكند ، و وقتى قيامت قيام مىكند خداى تعالى وزر و وبالها را كه از سنخ وجود ناصبىها و از طينت آنان است از نامه مؤمنين به نامه ناصبيها منتقل نموده و حسنات و نيكىها و مساعى خيرى كه در نامه عمل ناصبيها است از آنجايى كه از سنخ وجود مؤمن و از جنس طينت او است به نامه مؤمنين منتقل مىكند آيا اين ظلم و تعدى است ؟ عرض كردم نه ، يا ابن رسول اللَّه . فرمود به خدا سوگند نه تنها ظلم و عدوان نيست ، بلكه قضاء فاصل و حكم قاطع و عدالت آشكار است : « لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْئَلُونَ » اى ابراهيم ! اين حقى است از ناحيه پروردگارت ، و حكمى است از احكام ملكوت او .
عرض كردم : يا بن رسول اللَّه ! « حكم ملكوت » چيست ؟ فرمود حكم خدا و انبياى او
هامش
( 1 ) آيا آن كسى كه مرده بود و ما زنده اش كرده برايش نورى قرار داديم كه به كمك آن ميان مردم راه مىرود با كسى كه صفت او در ظلمات ( بودن ) است و از آن بيرون شدنى نيست يكسان است ؟ . سوره انعام آيه 122
( 2 ) خداوند سرپرست كسانى است كه ايمان آوردهاند ، آنان را از ظلمات به سوى نور مىبرد ، و كسانى كه كافر شدهاند سرپرست ايشان طغيانگرانند كه آنها را از نور به ظلمات مىبرند . سوره بقره آيه 257