دسته سوم از روايات اين باب رواياتى است كه خلقت انسان را منتهى به آب گوارا و آب تلخ و شور مىداند .
از آن جمله روايتى است كه در كتاب علل الشرائع از امام صادق ( ع ) نقل مىكند كه فرمود : خداى عز و جل آب گوارايى آفريد و از آن آب اهل طاعت را خلق فرمود . بار ديگر آب تلخى آفريد و از آن اهل معصيت را خلق كرد . سپس امر كرد تا اين دو آب بهم در آميزند و مخلوط شوند ، كه اگر چنين نمىكرد مؤمن جز از مؤمن و كافر جز از كافر متولد نمىشد « 1 » . و نيز از محمد بن سنان نقل كرده كه گفت از امام صادق ( ع ) پرسيدم اولين چيزى كه خداى تعالى خلق فرمود چه بود ؟ حضرت فرمود : اولين چيزى كه خداى عز و جل آفريد چيزى بود كه تمامى موجودات عالم از آن آفريده شد . عرض كردم آن چه بود ؟ فرمود : آب بود ، خداى تبارك و تعالى نخست دو درياى آب يكى گوارا و يكى تلخ آفريد آن گاه به آب گوارا نظر انداخته صدايش زد ، درياى آب گوارا عرض كرد : لبيك و سعديك . فرمود : بركت و رحمت من در تو است ، بهشتم و اهل طاعتم را از تو خلق مىكنم . آن گاه به درياى شور نظر افكنده او را صدا زد ، دريا جواب نداد ، بار ديگرش صدا زد جواب نداد - تا سه بار - لا جرم فرمود لعنتم بر تو باد ، من دوزخيان و اهل معصيتم را از تو خلق مىكنم . آن گاه بار ديگر امر نمود تا بهم مخلوط شدند .
سپس امام ( ع ) اضافه كرد : از همين جهت است كه مىبينيم مؤمن از كافر و كافر از مؤمن پديد مىآيد « 2 » .
در تفسير عياشى از عثمان بن عيسى از بعضى از اصحابش از امام صادق ( ع ) نقل كرده كه فرمود : خداى تعالى به آبى فرمود : شيرين و گوارا باش تا از تو بهشتم و اهل طاعتم را خلق كنم . و به آبى فرمود : شور و تلخ شو تا از تو آتشم و اهل معصيتم را بيافرينم آن گاه آن دو آب را بر گل جارى ساخت . . . « 3 » .
مؤلف : در معناى هر يك از اين سه حديث احاديث بسيار ديگرى از امير المؤمنين و امام باقر و امام صادق ( ع ) هست ، و ما اين سه حديث را بعنوان نمونه در اينجا آورديم .
بر طبق اين دسته از اخبار نيز آياتى هست ، مانند آيه
هامش
( 1 ) علل الشرائع ، ص 84 ح 7 ط بيروت
( 2 ) علل الشرائع ، ص 83 ح 6 ط بيروت
( 3 ) تفسير عياشى ، ج 1 ص 358 ح 18