دوخته و منتظر اشاره شما بودم . حضرت فرمود : انبيا ( ع ) كسى را به اشاره نمىكشند .
در نتيجه عبد اللَّه از آزاد شدگان رسول خدا است « 1 » .
مؤلف : اين معنا در كافى « 2 » ، تفسير عياشى « 3 » و مجمع البيان « 4 » به طرق ديگرى از امام باقر و امام صادق ( ع ) نيز روايت شده .
بعضى از مفسرين بعد از اينكه اين داستان را از عكرمه و سدى نقل كردهاند حكم به بطلان هر دو روايت كرده و گفتهاند : در هيچكدام از سوره هاى مكى عبارت « سَمِيعٌ عَلِيمٌ » و يا « عَلِيمٌ حَكِيمٌ » و يا « عَزِيزٌ حَكِيمٌ » نيامده مگر در سوره لقمان ، و بنا بر روايت ابن عباس سوره لقمان هم بعد از سوره انعام نازل شده ، و آن آيه اى كه در اين سوره با جمله « عَزِيزٌ حَكِيمٌ » ختم شده و همچنين دو آيه بعد از آن در مدينه نازل شده است چنان كه در كتاب اتقان نيز به همين معنى اشاره شده است .
مفسر مذكور بعد مىگويد : و آنچه گفتهاند كه احتمال مىرود اين آيه در مدينه نازل شده باشد حاجتى به آن نمىباشد ، روايت نيز صحيح نيست .
و نيز مىگويد : روايت شده كه عبد اللَّه بن سعد بعد از آنكه از اسلام برگشت كارش طعن به قرآن و عيبجويى از آن بود ، و بعيد نيست كه وى سخنانى را كه در روايات از او نقل شده به عنوان دروغ و افترا گفته باشد زيرا سوره هايى كه در ايام نويسندگى وى نازل شده در هيچكدام آن عباراتى كه وى در آن تصرف كرده وجود ندارد . ديگر اينكه اين شخص قبل از فتح مكه باز به اسلام برگشت ، و اگر در قرآن تصرفى كرده و پيغمبر آن را امضا نموده بود و از اين راه در باره نبوت آن جناب به شك مىافتاد معنا نداشت كه بار ديگر به اسلام برگردد « 5 » .
خواننده محترم بخاطر دارد كه روايات معتبرى كه از امام صادق و امام باقر ( ع ) در اين باره وارد شده صريح در اين بود كه داستان ابن ابى سرح در مدينه و بعد از هجرت اتفاق افتاده ، نه در مكه ، اخبارى هم كه از طرق اهل سنت و جماعت وارد شده بود اگر نگوييم كه ظهور در وقوع اين داستان در مدينه دارد صريح در اينكه اين داستان در مكه واقع شده ، نبود . و اما اينكه بعضىها به روايت ابن عباس راجع به ترتيب نزول سوره ها استناد
هامش
( 1 ) تفسير قمى ج 1 ص 210 - 211
( 2 ) كافى
( 3 ) تفسير عياشى ج 1 ص 369 ح 60
( 4 ) مجمع البيان ج 4 ص 335
( 5 ) تفسير المنار ج 7 ص 625