شرايع دين داريد همه ميراثى است كه از انبياى خود كه كتاب موسى ( ع ) در ميان شما منتشر ساخته است .
با اين بيانى كه ما در تفسير آيه كرديم به خوبى معلوم شد كه مراد از جمله * ( « وَعُلِّمْتُمْ ما لَمْ تَعْلَمُوا » ) * خصوص معارف و شرايع تورات نيست ، بلكه مطلق معارف و شرايعى است كه به وسيله وحى و كتاب در ميان بشر انتشار يافته . پس اينكه بعضى از مفسرين مراد از جمله مزبور را خصوص معارف و شرايع تورات دانسته اشتباه است ، زيرا اگر مراد آن بود جا داشت بفرمايد : « و علمتم به » يا بفرمايد : « و علمكم اللَّه به » .
و اگر مطلب را به صيغه مجهول آورد و فاعل تعليم را ذكر نكرد و نفرمود : « خدا به شما آموخت » بلكه فرمود : « آموخته شديد » براى اين است كه اين تعبير به سياق استدلال مناسبتر مىباشد ، چون در چنين مقامى كه مقام اثبات مدعا است بردن نام فاعل ، مصادره به مطلوب و به عبارت ساده تر در بين دعوا نرخ طى كردن است ، پس گويا نخست فرموده : علوم و معارفى كه شما داريد نه خودتان مبتكر آنيد و نه از پدرانتان ارث بردهايد ، پس چه كسى اين علوم را به شما رسانيد و شما را به آن آشنا كرد ؟ آن گاه خودش در جواب فرموده : « خداى تعالى » .
* ( « قُلِ اللَّه ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ » ) * معمولا در جايى كه جواب سؤال پرسش كننده مطلبى است روشن و مورد اعتراف پرسش شونده ، خود پرسش كننده مىتواند مبادرت به دادن جواب سؤال خود كند . در مورد بحث نيز چون جواب سؤال بالا بسيار روشن بوده به پيغمبر خود امر كرد : « تو به ايشان بگو خداوند اين معارف را بر بشر القاء كرده » شما اى گروه يهود بدانيد - و به خوبى هم مىدانيد - كه آن كتابى كه موسى ( ع ) براى شما آورد ، و آن معارفى كه از وسع و قدرت شما بيرون بود و اعتراف داريد كه آن را از پدران خود ارث نبردهايد همه از ناحيه خدا بود .
و چون گفتن اينكه « خداوند بر هيچ بشرى چيزى نفرستاده » گفتارى لغو و بيهوده بود ، و نيز از آنجايى كه صدور چنين حرفى از مردمى مانند يهود كه اعتراف به تورات موسى ( ع ) داشته و به علم و كتابى كه او برايشان آورده بود ، مباهات مىكردند جز بازى كردن با حقايق معناى ديگرى نداشت ، از اين رو به رسول خدا ( ص ) فرمود كه :
يهوديان را به حال خود واگذارد تا سرگرم بازيچه خود باشند .
* ( « وَهذا كِتابٌ أَنْزَلْناه مُبارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْه وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَمَنْ حَوْلَها » ) * بعد از آنكه اين معنا را خاطرنشان ساخت كه بطور كلى از لوازم الوهيت پروردگار اين
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 386
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٣٨٦