نازلش كردهايم كتابى است كه به منظور انذار اهل زمين نازل شده پس كسانى كه به نشات آخرت ايمان دارند به اين كتاب نيز ايمان خواهند آورد ، زيرا اين كتاب منظور و ايده آل آخرتى آنان را كه همان ايمنى دائمى است تامين مىكند ، و آنان را از عذاب دائمى مىترساند .
سپس خداى تعالى خصوصىترين اوصاف اين مؤمنين را بيان نموده و آن اين است كه : در امر نماز و عباداتى كه در آن خداى را ذكر مىكنند محافظت و مراقبت دارند . و اين صفت همان است كه در « سوره مؤمنون » در خاتمه صفات مؤمنين ذكر كرده و فرموده : « وَالَّذِينَ هُمْ عَلى صَلَواتِهِمْ يُحافِظُونَ » « 1 » .
و از اينكه در همان سوره اولين صفت مؤمنين را خشوع دانسته و فرموده : « الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ » « 2 » استفاده مىشود كه مراد از محافظت هم در آن سوره و هم در اين آيه همان خشوع در نماز و تذلل و تاثر باطنى از عظمت پروردگار در موقع ايستادن در مقام عبوديت او است ، ليكن ديگر مفسران محافظت را به مراقبت در اوقات نماز تفسير كردهاند .
گفتارى پيرامون معناى بركت از نظر قرآن
راغب در مفردات مىگويد : اصل كلمه « بركت » ، « برك » - به فتحه باء - و به معناى سينه شتر است ، و ليكن در غير اين معنا نيز استعمال مىشود ، از آن جمله مىگويند : « فلانى داراى بركه است » و « برك البعير » به معناى اين است كه شتر سينه خود را به زمين زد . و چون اين معنا مستلزم يك نحو قرار گرفتن و ثابت شدن است لذا كلمه مزبور را در ثبوت كه لازمه معناى اصلى است نيز استعمال كرده و مىگويند : « ابتركوا فى الحرب - در جنگ پاىبرجا شده و به عقب برنگشتند » و به همين مناسبت آن محلى را كه مردان دلير و شجاعان لشكر موضع مىگيرند « براكاء » و « بروكاء » مىنامند ، و نيز در جايى كه حيوان از راه رفتن باز مىايستد و به هيچ وجه تكان نمىخورد مىگويند : « ابتركت الدابة » و آب انبار را نيز به همين جهت « بركه » مىنامند ، براى اينكه آب انبار محل ثابت شدن و قرار گرفتن آب است . و « بركت » ثبوت خير خداوندى است در چيزى ، و اگر فرموده : « لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ » « 3 » براى اين بوده كه خيرات در زمين و آسمان قرار گرفته ، هم چنان كه آب در بركه جاى
هامش
( 1 ) سوره مؤمنون آيه 9
( 2 ) سوره مؤمنون آيه 2
( 3 ) سوره اعراف آيه 92