مؤلف : اگر آيه نازل شده در مدينه ( وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ ) با اينكه به حسب مضمون ، عين آيه * ( « وَإِذا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ » ) * است ، ناسخ ذيل آن ، يعنى جمله * ( « وَما عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ » ) * بوده باشد ، بايستى همين جمله هم ناسخ آيه قبليش ، يعنى آيه « و اذا رأيت . . . » بوده باشد و حال آنكه اين معنا با اينكه سوره انعام يك دفعه نازل شده ، سازگار نيست ، چون بايد بين ناسخ و منسوخ مدتى فاصله بشود . علاوه بر اين معنايى كه روايت سيوطى براى اين سه آيه يعنى آيه * ( « وَإِذا رَأَيْتَ » ) * و آيه * ( « وَما عَلَى الَّذِينَ » ) * سوره انعام و آيه « وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ » سوره مائده كرده ، آن طور آنها را متنافى با هم نمىكند كه بتوان گفت دومى ناسخ اولى و منسوخ سومى است .
نظير اين روايت ، روايتى است كه باز الدر المنثور آن را از كتاب ناسخ نحاس از ابن عباس نقل كرده كه گفت : آيه * ( « وَما عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ » ) * كه در مكه نازل شده ، با آيه « وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ » كه در مدينه نازل شده نسخ شد . « 1 »
در تفسير برهان در ذيل آيه * ( « قَوْلُه الْحَقُّ وَلَه الْمُلْكُ . . . » ) * از ابن بابويه نقل كرده كه وى به سند خود از ثعلبة بن ميمون از بعضى از راويان شيعه از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در باره جمله * ( « عالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ » ) * فرمود : مراد از عالم غيب چيزهايى است كه هنوز موجود نشده ، و مراد از شهادت موجوداتى است كه به هستى درآمده است . « 2 »
مؤلف : اين روايت روشنترين مصاديق غيب و شهادت را كه در پيش ما است ذكر كرده و گر نه سابقا بيان كرديم كه براى اين دو كلمه مصاديق ديگرى نيز هست .
هامش
( 1 ) الدر المنثور ج 3 ص 21
( 2 ) تفسير برهان ج 1 ص 530