جهان همواره در حال تنازع و غلبه بر يكديگرند .
يكى از اين موجودات ، انسان است كه تا آنجا كه ما سراغ داريم ، تركيب وجوديش از لطيفترين و دقيقترين تركيبات موجود در عالم ، صورت گرفته ، و معلوم است كه رقيبها و دشمنان چنين موجودى از رقباى هر موجود ديگرى بيشتر خواهند بود ، و لذا به طورى كه از روايات نيز برمىآيد خداى تعالى از فرشتگان خود كسانى را مامور كرده تا او را از گزند حوادث و دستبرد بلاها و مصائب حفظ كنند ، و حفظ هم مىكنند و از هلاكت نگهش مىدارند تا اجلش فرا رسد ، در آن لحظه اى كه مرگش فرا مىرسد دست از او برداشته و به دست بلاها و گرفتارىها مىسپارندش تا هلاك شود .
و اگر آيه « وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ ، كِراماً كاتِبِينَ ، يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ » « 1 » كار حفظه را منحصر در نوشتن نامه اعمال دانسته است ، دليل بر اين نمىشود كه در آيه مورد بحث نيز مراد از حفظه همان نويسندگان مذكور باشند ، گر چه بعضى از مفسرين خواستهاند كه با آيات فوق ، آيه مورد بحث را تفسير نموده و بگويند : مراد از حفظه در آيه مورد بحث و در آيات مذكور ، يكى است ، اگر چه اين سخن خيلى هم بعيد نيست ، ليكن اينكه در آخر فرمود : * ( « حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ » ) * معناى اول را به بيانى كه گذشت تاييد مىكند .
* ( « تَوَفَّتْه رُسُلُنا وَهُمْ لا يُفَرِّطُونَ » ) * - ظاهرا مراد از تفريط سهلانگارى در به كار بستن امر خدا و مسامحه در قبض ارواح است ، زيرا كه خداى سبحان از طرفى ملائكه خود را چنين توصيف كرده است كه : « يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ - هر چه را كه مامور شوند انجام مىدهند » و از طرفى ديگر فرموده : هر امتى گروگان اجل خويش است ، وقتى اجلشان فرا رسد ، حتى براى يك ساعت نمىتوانند آن را پس و پيش يا زياد و كم كنند . از اين دو بيان استفاده مىشود كه ملائكه مامور قبض ارواح نيز از حدود ماموريت خود تجاوز نكرده و در انجام آن كوتاهى نمىكنند ، وقتى بر آنان معلوم شد كه فلان شخص بايستى در فلان ساعت و در تحت فلان شرايط قبض روح شود ، حتى يك لحظه او را مهلت نمىدهند ، و اين معنايى است كه از آيه استفاده مىشود . و اما اينكه اين فرستادگان ، همان فرستادگان قبلى مىباشند و آيا حفظه همان موكلين بر قبض ارواحند يا نه ؟ آيه شريفه از بيان آن ، ساكت است ، و در آن بيش از اشعار مختصرى بر وحدت مزبور نيست .
هامش
( 1 ) به درستى كه نگهبانانى مراقب شما هستند ، نگهبانانى كه همه ، بزرگواران و نويسندگانند مىدانند آنچه را كه شما انجام مىدهيد . سوره انفطار آيه 12