* ( « وَلِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ . . . » ) * و در آخر حكم خود ( به اين كه بهره موالى را بدهيد ) را با جمله : * ( « إِنَّ اللَّه كانَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيداً » ) * تعليل كرد .
و اين معنايى كه ما براى آيه كرديم از هر معناى ديگرى كه در تفسير آن آوردهاند به ذهن نزديكتر است ، مثلا بعضى گفتهاند : مراد از موالى خويشاوندانى است كه ارث نمىبرند ، نه ورثه كه در ارث بردن اولويت دارند ، ولى هيچ دليلى از ظاهر و لفظ آيه بر اين گفتار نيست به خلاف ورثه كه آيه دليل بر آن است .
بعضى ديگر گفتهاند كلمه « من » در جمله : * ( « مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَالأَقْرَبُونَ . . . » ) * بيانيه است ، و مراد از كلمه « ما » ورثه و اوليا است ، و معناى آيه اين است : ( ما براى هر يك از شما اوليايى قرار داديم تا از او ارث ببرند ، و آن اوليا همان كسانى هستند كه بعد از خود به جاى گذاشتهاند ، از فرزندان و خويشاوندان ) .
بعضى ديگر گفتهاند : مراد از جمله * ( « الَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ » ) * هم سوگندان است ، چون در جاهليت رسم بود مردى با مرد ديگر به اصطلاح عقد برادرى مىبست ، و به يكديگر مىگفتند خون من خون تو ، و جنگ با من جنگ با تو ، و صلح با من صلح با تو ، تو از من ارث ببرى و من از تو ارث ببرم ، تا عاقله من باشى ، اگر جنايتى به خطا كردم بهاى آن را بدهى ، و من عاقله تو باشم اگر جنايتى به خطا كردى ديه آن را بدهم ، نتيجه اين تحالف اين بود كه هر يك از دنيا مىرفت ديگرى يك ششم از اموالش را ارث مىبرد .
و بنا بر اين تفسير جمله مورد بحث بريده از جمله هاى قبل مىباشد ، چون معنا چنين مىشود ( ما براى يك يك شما وارثانى قرار داديم ، و شما يك ششم هم سوگندان را بدهيد ) اين مفسر سپس گفته حكم ارث بردن هم سوگندان به وسيله آيه : « وَأُولُوا الأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ » ( خويشاوندان رحمى بعضى سزاوارتر به ارث بردن از بعضى ديگرند ) نسخ شده .
بعضى ديگر گفتهاند مراد از جمله : * ( « فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ » ) * اين نيست ، كه يك ششم از ارث خود را به آنها بدهيد ، بلكه منظور اين است كه طبق قرار داد ، در جنگ با دشمن ايشان را يارى دهيد و در جنايت خطايى ديه آنان را بپردازيد ، و در هنگام حاجت كمكشان كنيد ، بنا بر اين تفسير ، جمله نامبرده نسخ نشده است .
و اى بسا كه گفته باشند مراد از * ( « الَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ » ) * آنهايى هستند كه رسول خدا ( ص ) در مدينه بينشان برادرى برقرار كرد ، كه در آغاز از يكديگر ارث مىبردند ولى بعدا به وسيله آيه ميراث ارث بردن نسخ شده است .