و اگر ابو طالب تظاهر به ايمان نكرد ، براى اين بود كه به اصطلاح بى طرفى را رعايت نموده و بتواند از آن جناب حمايت كند .
آن گاه خداوند متعال آن جناب را دستور داد تا دعوت خود را توسعه داده ، به غير عشيره اش هم برساند و همچنين از اهل شهر خودش به شهرهاى اطراف ببرد و در اين باره فرمود :
« وَكَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ قُرْآناً عَرَبِيًّا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَمَنْ حَوْلَها » « 1 » .
و نيز فرموده : « لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أَتاهُمْ مِنْ نَذِيرٍ مِنْ قَبْلِكَ ، لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ » « 2 » .
و باز فرموده : « وَأُوحِيَ إِلَيَّ هذَا الْقُرْآنُ لأُنْذِرَكُمْ بِه وَمَنْ بَلَغَ » « 3 » ، و اين آيه يكى از ( روشنترين ) شواهدى است بر اينكه دعوت اسلامى مخصوص عرب نبوده ، بلكه حكمت و مصلحت اقتضا مىكرده است كه از عرب شروع شود .
خداى تعالى سپس آن جناب را دستور داده است . كه دعوتش را در تمامى دنيا و همه مردم ( چه صاحبان اديان و چه غير آنان ) توسعه دهد و دليل بر اين معنا آيات قبل است نظير آيه :
« قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّه إِلَيْكُمْ جَمِيعاً » « 4 » و آيه : « وَلكِنْ رَسُولَ اللَّه وَخاتَمَ النَّبِيِّينَ » « 5 » و آيات ديگرى كه نقلش گذشت .
سوم : رعايت تدريج در دعوت و طرز ارشاد و كيفيت اجرا و عملى كردن دعوت است كه در مرحله نخست دعوت را با زبان و سپس با كناره گيرى از معاشرت و سخن گفتن با كفار و سرانجام در مرحله سوم با جهاد و توسل به زور انجام داده است .
اما دعوت به زبان همان طريقه اى است كه از تمامى قرآن كريم استفاده مىشود ، زيرا كه به وضوح مىبينيم خداى سبحان آن جناب را دستور داده تا با ملاطفت و نرمى دعوت خود را به گوش مردم برساند و فرموده : « قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ » .
و نيز فرموده : « وَاخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ » « 7 » .
هامش
( 1 ) « سوره شورا ، آيه 7 »
( 2 ) تا مردمى را انذار كنى كه قبل از تو انذار كننده و بيم دهنده اى برايشان نيامده بود ، باشد كه راه را بيابند . « سوره سجده ، آيه 3 » .
( 3 ) اين قرآن به من وحى شد تا شما را و هر كسى را كه ندايم به او برسد انذار كنم . « سوره انعام ، آيه 19 »
( 4 ) « سوره اعراف ، آيه 158 »
( 5 ) « سوره احزاب ، آيه 40 »
( 6 ) ( اى پيامبر ) بگو من نيز بشرى هستم مثل شما ، با اين تفاوت كه به من وحى مىشود . « سوره كهف ، آيه 110 » .
( 7 ) پر و بالت را از در تواضع براى مؤمنين بگستران . « سوره حجر ، آيه 88 » .