دو ساعت طى مىكند به عبارت ديگر تمام دو ساعت با تمام حركت اتومبيل منطبق هست نه كمتر و نه بيشتر - اين دو ساعت متاى حقيقى اين حركت محسوب مىشود و اين متا ، متاى اول حقيقى براى اين حركت مىباشد .
اما اگر اتومبيل مسافت قم تا جمكران را يك ربع ساعت طى كرد ولى ما به جاى آن كه بگوييم اتومبيل يك ربع ساعت مسافت را طى كرده بگوييم حركت اين اتومبيل از قم تا جمكران در ساعت هشت مثلًا يا در روز سهشنبه يا در ماه شعبان يا در سال كذا واقع شدهاست نسبت اين زمانهاى متفاوت به حركت اتومبيل متاى غيرحقيقى محسوب مىشود ، زيرا حركت اتومبيل در تمام ساعت هشت يا تمام روز سهشنبه يا ماه و سال كذا واقع نشدهاست ، بلكه در بخشى از آن ساعت يا روز يا ماه واقع شده است . از اين رو نسبت اين زمانها به آن حركت كه بخشى از زمان را پركرده و حركتهاى ديگر هم مىتوانند بخشهاى ديگر آن زمان را پر كنند متاى غيرحقيقى و متاى مجازى ناميده مىشود .
در اين جا ميان « متى » و « أين » يك فرق هست و آن اين كه در زمانِ خاصِ يك حركت مانند زمان حركت ماشين از قم تا تهران مىتواند حركتهاى فراوان ديگر هم واقع شود ، اما در مكان خاص مانند مكان زيد در اتاق ، در همان لحظه هيچ چيز ديگر نمىتواند در آن مكان قرار بگيرد و به عبارت ديگر ، مكان ، يك امرى است كه بيش از يك متمكن را نمىپذيرد بر خلاف زمان كه در آن صدها و هزارها حركت مىتواند واقع شود ، مانند آن كه در ساعت هشت مثلًا هزاران ماشين يا موجود زنده در حركت باشند از اين روست كه مىگوييم مكان ظرفى است كه يك مظروف را مىپذيرد بر خلاف زمان كه مىتواند ظرف براى مظروفهاى بىشمار باشد .
تقسيم متى به تدريجى و دفعى
متن
وينقسم المتى نوعَ انقسام بانقسام . . . كالوصولات والمماسّات والانفصالات .