الفصل الثّامن عشرفي المتى
مقولهء متى ، زمان
متن
في المتى : وهو الهيأة الحاصلة للشيء . . . هيأة حاصلة لها هي المتى .
ترجمه
متى هيئت حاصل از نسبت يك شىء به زمان است . به زودى خواهد آمد « 1 » كه براى هر حركتى از آن جهت كه وجود سيال تدريجى دارد مقدار غير قارى هست كه به آن اختصاص دارد و با امتدادهاى غير قار در ديگر حركات مغاير مىباشد .
بنابراين براى هر حركت خاصى كه واحد بالعدد هست ، زمان خاصى است كه آن هم واحد بالعدد است ، مگر آن كه بعضى از اين زمانها قابل انطباق بر بعضى ديگر از زمانها مىباشند .
زمان عمومى دايمى كه ما به وسيلهء آن حركات را اندازه مىگيريم همان زمان حركت يومى است كه ملاك اندازه گيرى ساير زمان ها و حركتهاست و به سبب آن نسبت بعضى از حركات به بعض ديگر را از نظر تقدم و تأخر يا بلندى و كوتاهى تعيين مى كنيم . و براى حوادث به حسب نسبتى كه با زمان پيدا مى كنند هيئتى به وجود مىآيد كه آن مقولهء متى است .
هامش
( 1 ) . در فصل يازدهم از مرحلهء نهم