روشن نمايد . اين موضوع آنگاه اهميت ويژه پيدا كرد كه هند برنامههاى خود را براى استفاده تمام عيار از تمام آبهاى رود سوتلج آشكار ساخت . بانك جهانى در اين مورد به كمك آمد و طرحى به امضاء رسيد كه در آن پيشبينى شده بود پاكستان كانالهاى در جهت معكوس بسازد تا بتواند با آبهاى سند كه تحت تسلط پاكستان بود آب دريافتى از هند را جبران كند .
باقى مىماند مسئله كشمير ؛ حرف حق و قانونى اوليه هند اين بود كه فرمانرواى محل ، مطابق قرار قبلى ميان پاكستان و هندوستان ، خود مايل به منضم شدن به هندوستان بوده است . اما ضعف استدلال هندوستان اين بود كه خود هندوستان ، هماكنون ، همين حق را در مورد ايالت كوچك جونگاده و ايالت مهم حيدرآباد زير پا گذاشته بود . اين نواحى را بر خلاف ميل فرمانروايان آن تصرف كرده بود . در اين نواحى هندىها خواست مردم محل را مناط اعتبار مىدانستند . براى پل زدن بر اين شكاف نهرو پيشنهاد همهپرسى را مطرح ساخت . اما هنوز سازمان ملل نتوانسته شرايطى را كه بتواند رضايت خاطر نهرو را فراهم آورد ، تا همهپرسى انجام گيرد ، تدوين كند . بعد هم اعلام كرد كشمير رسما به هند منضم شده و در برابر هرگونه سعى و كوشش انگليسىها و امريكاييان ، براى اينكه راهى براى سازش پيدا شود ، مخالفت كرد . پاتل به آسانى دست از كشمير برمىداشت . زيرا معتقد به اين اصل بود كه هرچه تعداد مسلمانان هند كمتر باشد بهتر است . اما نهرو در نظر خود پافشارى مىكند . چرا ؟ علاقهاى به سرزمينهاى مجاور و مسلماننشين در شمال غرب نداشت . شايد بتوان گفت به معنى واقعى كلمه دلداده و شيفته درهء زيبا و جذاب كشمير است . انگيزههايش بعضا استراتژيكى بود ( دفاع در برابر حملهء احتمالى چينىها ) و بعضا جنبه حيثيت و اعتبار دارد . اما دغدغه اصلى خاطر او همگرايى و علاقه شديد به دموكراسى سكولار در هند است . دولتى مسلمان كه داوطلبانه به فدراسيون هندوستان پيوسته باشد بهترين و صادقترين گواه بر دموكراسى سكولار
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 353
مساهمون: روميلا تاپار
ص٣٥٣