هيچ هوشمندى و نبوغ در نوشتن قانون اساسى نمىشد واقعيتهاى عريان دعواى بر سر قدرت را پنهان كرد .
از آن به بعد هند به گونهاى گريزناپذير به سوى جنگ داخلى هولناكى مىرفت كه همراه بود با كشتارهاى دستهجمعى يك جماعت مذهبى از جماعت مذهبى ديگر كه به انتقام گرفتن مىپرداخت . نخست بدگويى آغاز شد . جيناح دولت را به حيله و مكر متهم ساخت ، زيرا آنگاه كه كنگره از پذيرش طرح ميان دورهاى سرباززده بود اداره امور را به مسلم ليگ سپرده بود . آنگاه نهرو در جلسهء ماه ژوئيه كنگره اعلام داشت كنگره بدون هيچگونه پيشرفتى به مجلس مؤسسان خواهد رفت . اين گفته براى جيناح آژير خطر بود . او دستور تظاهرات روز شانزدهم اوت را داد . شورش خونينى در كلكته رويداد كه دولت مسلم ليگ نتوانست و يا نخواست آن شورش توأم با خونريزى را آرام سازد . سرانجام نيروهاى انگليسى وارد عمل شدند . در اين شورش هندوان تلفات عمده دادند . اندكى بعد هندوان در بيهار بر اقليت مسلمان هجوم بردند . شورشهاى خشونتآميز ديگر در بنگال شرقى و ولايات متحده روى داد . با آتش خشم شعلهور شده و احساسات لجام گسيخته هر شورشى به زيادهروىهاى هولناك منجر مىشد .
كنگره كه از رويدادهاى ماه اوت هشيار شده بود در ماه سپتامبر قبول مسئوليت كرد . جيناح از بيم اين كه منزوى شود در ماه اكتبر به دولت وصل شد . اما مسلم ليگ به نيت مبارزه وارد دولت شده بود و قصد همكارى با آن را نداشت . مجلس مؤسسان را ، كه قرار بود در ماه دسامبر تشكيل شود ، تحريم كرد . نايب السلطنه نگران فهميد سروكارش با كسانى است كه منطق ندارند ، و جز نكوهش و سرزنش كارى بلد نيستند . دولت انگليس رهبران دو طرف را به لندن دعوت كرد ، چون واكنش مثبت نديد به عنوان آخرين علاج تصميم بر مداواى با تكان شديد گرفت . در روز بيستم فوريه 1947 رسما اعلام شد قدرت حكومتى در هند پيش از تاريخ ژوئن 1948 انتقال خواهد يافت و لرد
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 326
مساهمون: روميلا تاپار
ص٣٢٦