استقلال فرا رسيد . نهرو توانست آنگونه كه بايد و شايد حق مطلب را ادا كند .
او خطاب به مجلس مؤسسان ، اندكى پيش از نيمه شب چهاردهم اوت ، گفت :
سالهاى پيش با سرنوشت پيمان بستيم . اينك موعد اداى تعهدات رسيده است . نه تمام و كمال و با پيمانهء پر اما به اندازهاى قابل ملاحظه .
با صداى ساعتى كه نيمه شب را اعلام مىدارد ، آنگاه كه همه در خوابند ، هند به روى زندگى و آزادى چشم خواهد گشود و از نو زنده خواهد شد . لحظههايى در تاريخ هست كه بسيار كمياباند . لحظهاى كه كهنه بودن نو مىشود . لحظهاى كه عصرى پايان مىيابد . لحظهاى كه روان مردم زير فشار به سخن مىآيد . به مناسبت اين لحظه خطير تعهد مىكنيم خود را وقف خدمت به هند و مردم آن و مقصدى والاتر ، انسانيت ، بكنيم .
2 . استوارى
در پانزدهم اوت دولت نوين رسميت يافت . لرد مونت باتن نخستين فرماندار كل اين كشور مستقل و عضو كشورهاى مشترك المنافع شد . در جشنهاى پرشورى كه بدين مناسبت برپا شده بود وى و خانم مونت باتن با استقبال گرم همگان روبرو شدند . يك شبه احساسات ضد انگليسى فروكش كرد . معلوم شد اين احساسات ناشى از سوءظن نسبت به نيت انگليسىها و هراس از تغيير موضع آنان ، در لحظهء پايانى ، بوده است . از آن روز به بعد دوستى رسمى و شخصى حاكم بر روابط بود كه گاهى به علت برانگيخته شدن احساسات دچار تلاطم مىشود ، مانند رويداد كانال سوئز . دوستى هنديان نسبت به كسانى كه قرنها بر آنان ظلم و ستم كردند موجب تعجب نظارهگر بيگانه ، مخصوصا امريكاييان و حتى خانم الينور روزولت ، شد . رژيمى كه چنين احساسات محبتآميزى نسبت به نمايندگان امروزيش ابراز مىشود نمىتوانسته بدمطلق بوده باشد . « 1 »
هامش
( 1 ) . شهرت دارد روابط خصوصى جواهر لعل نهرو با زوجه وجيه لرد مونت باتن در اين زمينه بىتأثير نبوده است .