گذشته تكرار نشد . روحيهء مستعمراتى براى هميشه مرده بود . هندوها احساس مىكردند بلوغ سياسى يافتهاند . در خود اين توانايى را سراغ گرفتند كه در شرايط برابر با دولت رويارو شوند . دولت نيز هرگز مانند گذشته بر تارك نخوت و فرعونيت تكيه نمىزد . در اعماق وجودش لرزه و تكان را احساس كرده بود ، و پى برده بود كه افكار عمومى وجود دارد . كنگره نيرويى است كه بايد آن را به گونهاى جدى به حساب آورد . هنوز معلوم نبود ابعاد اين نيرو چيست . طبقه حاكمهء انگليسى هنوز ترديدهايى در اين باره داشت ، و نمىدانست كنگره تا چه اندازه جدى است . در ظرف ده سال آينده هر دو طرف از شك و ترديد خارج شدند ، و شكها تبديل به يقين شد .
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 266
مساهمون: روميلا تاپار
ص٢٦٦