اين مىباشد كه هرچه بيشتر هندوان در ادارهء كليه مؤسسات دولتى شركت كنند و به تدريج مقدمات خودمختارى فراهم آيد . تا اين كه هندوستان را دولتى مترقى و مسئول اداره كند كه از اجزاى لايتجزاى امپراطورى باشد .
هرچند اعلام سياستهاى آينده سه سال به تأخير افتاده بود اما آنگاه كه اعلام شد اساسى و بنيادين بود . آن نوع خودمختارى براى هند در نظر گرفته شده بود كه كشورهاى چون كانادا ، استراليا ، افريقاى جنوبى و زلاند جديد از آن برخوردار بودند ، از اين گذشته سندى بود مورد قبول هر دو جناح حكومت انگلستان . محافظهكارى سابقهدار چون لرد گرزن اعلاميه را انشاء و اصلاح كرده بود . اعلام كننده آن از ليبرالها بود و هيئت وزرايى ائتلافى آن را تصويب كرده بود . الگوى تحولات سياسى سى سال بعد را مشخص مىساخت . به رغم آنچه در آن دوره گذشته بود ظهور دولتى مستقل و هندى را ممكن مىساخت . به مراتب بيش از آنچه هر هندى پيش از سال 1914 انتظار داشت وعده مىداد . اين واقعيت كه از ديدگاه مردم بىشمارى اين اعلاميه چنان كم اهميت مىنمود نشان مىداد كه در اثناى سالهاى جنگ افكار عمومى چه تغييرات عمدهاى كرده بود . حال موقع مناسبى است تا با دقت جنبههاى قانونى اعلاميه بررسى شود . وزير جديد مسئول در فصل هواى خنك سالهاى 18 - 1917 به اطراف هندوستان سفر كرد تا متقاعد شد بسيارى از مديران مسئول و مشغول نسبت به مفاد اعلاميه نظر نامساعد دارند . در ضمن از واقعيت توقعات و انتظارات هنديان نيز آگاه شد . همراه با نايب السلطنه تازه منصوب شده لرد چلمز فورد « 1 » گزارش موسوم به مونتيگيو - چلمز فورد را تهيه كرد كه كوششى داهيانه براى پياده كردن مفاد اعلاميه بود .
ويژگى عمدهء آن انتقال قدرت به ايالات بود تا راه براى ايجاد كشورهاى
هامش
( 1 ) .Chelmsford