مىانديشيد . او سنتگرا بود ، مىخواست هرگونه اصلاحات اجتماعى پس از آزادى و استقلال هند انجام گيرد . دانش و مؤسسات غربى براى او وسيله رسيدن به هدف بود ، و هدف استقلال هندوستان بود . در به كار بردن وسايل براى رسيدن به هدف نيز سليقهاى ديگر گونه داشت . براى پيشبرد ملىگرايى و رسيدن به هدف از بكارگيرى احساسات سنتى و ميهنپرستى نوع مهاراتايى پرهيز نمىكرد . براى رسيدن به اين هدف فرقه سيواجى را از نو زنده كرد . انجام مراسم باستانى را تشويق مىكرد . هنگام بروز مرض و با در بمبئى ، به سال 1879 ، در برانگيختن احساسات سنتگرايان عليه اقدامات دولت كوشش و تكاپو كرد . اگر رقيب او كوخيل مىخواست امتياز بگيرد او اصرار داشت كه احقاق حق كند . كوخيل تقاضا مىكرد ، تيلاك طلبكار بود .
تيلاك اعتقاد راسخ داشت كه از مدارا سودى حاصل نخواهد شد . او مىگفت با مداهنه نم پس نخواهند داد ، بايد آنان را زير فشار گذارد . طرز برخورد كوخيل مورد پسند و تاييد سرمايهداران محتاط بود . اما تيلاك با اصرار در اقدام مستقيم ، خون مردم كوچه و بازار را به جوش مىآورد . مشكل آن روز و زمان ، همانگونه كه هم كوخيل و هم تيلاك سرانجام درك كردند ، اين بود كه دولت حاكم هنوز قوىتر از آن بود كه بتوان در برابرش درفش استقلال برافراشت .
اين دو گروه را اعتداليون و افراطيون نام نهاده بودند . بدان سبب هنوز از يكديگر جدا نشده بودند كه دربارهء بسيارى از موارد و مسائل اشتراك رأى و سليقه داشتند . در سال 1900 موضع دولت ، بهگونهاى كلى ، چنين بود ؛ اول از همه موضوع نمايندگى بود . تمام اعضاء كنگره با قانون شوراهاى مصوب 1892 كه واكنش سست و نيم بند دولت به تقاضاهاى آنان بود ، مخالف بودند .
پس از شش سال گفتوگو شوراهاى قانونگذارى در مركز و ايالات كم و بيش وسعت يافت . اصل انتخاب شدن همراه با شرط « تاييد صلاحيت نامزدها »
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 236
مساهمون: روميلا تاپار
ص٢٣٦