قلب تپنده مقاومت ماراتاها در برابر انگليسيان بود . كوپال كريشنا كوخيل « 1 » و بل گنگادارا تيلاك « 2 » فقط از نظر استعداد و توانايى و دلبستگى شديد به ميهن خويش ، هندوستان ، با يكديگر شباهت كامل داشتند . اما از هر نظر ديگر هر يك نقطه مقابل ديگرى بود . كوخيل دوستدار مغرب زمين و موثر و سازنده و اهل سازش بود . تيلاك شيفته گذشته هند بود ، او سرشتى خشن و سختگير داشت ، در مباحثه پرخاشگر و اهل زهرخند بود ، در احقاق حق پافشارى مىكرد ، مبارزى بىامان و يكدنده بود . كوخيل خطيبى بليغ و فصيح بود ، رفتارى دموكرات ماب داشت ، بر ارقام و آمار مسلط بود ، صاحب منطقى بسيار قوى و از موجبات افتخار و غرور هنديان مغربگرا بود . تيلاك با نوشتههاى فشرده و موثر و خطابههاى آتشين خود غم شكوه و صلابت گذشته ماراتاها را به ياد مىآورد . تفاوتهاى بارز اين دو يادآور رقابت ميان كلادستون و ديسرائيلى [ نخست وزيران وقت انگلستان ] بود كه باعث هيجان مىشد . اين دو ، نماينده دو تمايل و دو طرز تفكر متمايز از يكديگر بودند . تفاوت و تمايزى كه هنوز حتى پس از بيرون راندن انگليسيان و استقلال هند دوم آورده است . اعتقادات سياسى كوخيل بر ليبراليسم از نوع گلادستونى استوار بود . آرزومند بود هندوستان مطابق موازين تمدن غرب خودمختار شده و همزمان دست به كار اصلاحات فراگير اجتماعى شود . با آن كه انقلابى نبود اما درك كرده بود لازمهء بقاى مفاهيم سياسى غربى پياده كردن اصلاحات اجتماعى مغرب زمين در جامعه هند است . بنابراين به گونهاى اصولى از انگليسيان جانبدارى مىكرد ، و با آنان همراه بود . تنها اختلاف او با انگليسيان اين بود كه وى براى هنديان مزاياى بيشترى خواستار بود كه انگليسيان با دادن آن مزايا مخالف بودند . از سوى ديگر تيلاك سرشار از غم ميهنپرستى به روزهاى آقايى ماراتاها و افتخارات گذشته هندى
هامش
( 1 ) .Gpoal Krishna Gokhale( 2 ) .Bel Gangadara Tilak