برقرارى آزمايش ورودى براى پيوستن به نظام ادارى دولتى ، اعلاميه ملكه ويكتوريا و آغاز انتخابات شهردارىهاى خود مختار محلى . آثار پژوهشگران شرقشناس كه نشان دادند هندوستان تمدنى درخشان و فلسفهاى ژرف داشته است از ديگر عوامل برانگيزنده اين دلگرمى بود . خود اين امر سبب شد تا واكنش مثبتى نسبت به ديگر گروه پيدا شود . تحقير و خوارشمارى از سوى اروپاييان چه از نظر نژادى و يا فرهنگى براى كسانى كه با مفاهيم حقوق بشر و مدنى آشنا شده بودند ، بسيار دردآور و آزار دهنده بود و اين احساس دردمندى به شدت گسترده بود . اين كه عملا هنديان از حق اشغال مقامات بالاى دولتى محروم بودند به گونهاى روزافزون موجب خشم و تنفر همگان بود . اين كه دولت انگليس سربازان هندى را در راستاى هدفهاى جهانخوارى خود در خارج از شبه قاره هند به كار مىگرفت ، سوء استفاده از عوارض گمركى به نفع صنايع و فرآوردههاى انگليسى ، نحوه برخورد با روزنامههاى هندى همه و همه به حساب هجوم و حمله به مفهوم تازه و نوين عزت و احترام مادر وطن ، هند ، دانسته مىشد . دولت لرد ريپون سبب شد تا تمام اين احساسات به غليان درآيد . دست برداشتن از ماجراجويى در افغانستان به عنوان نفى امپرياليسم مورد استقبال عامه قرار گرفت . از اصلاحات در دولتهاى محلى به عنوان نويدى اميدواركننده براى آينده ياد شد . آنگاه موضوع قانون ايلبرت پيش آمد . در اصل اقدام كم اهميتى بود ، مقام قضات هندى با مقام قضات انگليسى برابر مىشد و اجازه مىداد قاضى هندىتبار در تمام محاكم ايالت بنگال به داورى بنشيند . دليل تصميم اين بود كه هنديان رتبههاى ترقى را در دستگاه دادگسترى آن روز طى كرده بودند . اما معناى ديگر قانون اين بود كه قضات هندى ، بدون حضور هيئت منصفه مىتوانستند ، در محاكماتى كه طرف اروپايىنژاد بود داورى كرده انشاى رأى كنند . امكان اين امر موجب بروز انفجار در محافل بازرگانى اروپايى كلكته شد . مبارزه شديدى عليه اين اقدام آغاز شد كه اوج آن توطئه
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 232
مساهمون: روميلا تاپار
ص٢٣٢