اصلاحات فاحش و بنيادين دارد ، و ديگر آن كه كيش هندوى تأثيرات بيگانه را ، به شرط اين كه با روح و جوهر خرد مغايرت نداشته باشد ، پذيرا است .
همچنين اذعان داشت به رسميت شناختن حقوق بشر با اصول عقايد دينى هندوى سازگار است . اين انديشهها و افكار را ، در برهمو سامج « 1 » يا انجمن آسمانى ، كه در سال 1830 تأسيس كرد ابراز مىداشت . خدا را جانشين توحيد فلسفى كلاسيك ساخت . سوتى كردن ، قتل كودكان ، بتپرستى و تعدد زوجات را منع كرد . از غرب ، اخلاقيات مسيحيت را ، به عاريت گرفت .
فراگيرى دانشهاى نوين را تشويق كرد . جد رابيندات تاگور به اين انجمن پيوست ، و بعدها پسر او به پيشوايى اين فرقه برگزيده شد . با آن كه تعداد افراد آن چندان نبود ، و سطح بالاى انديشههايى كه در آن جا مطرح بود مانع از گرويدن قشرهاى وسيع جامعه بدان مىشد ، چون شعبههاى فراوانى در گوشه و كنار شبه قاره داشت تأثيرى نافذ در طبقه تازه پيدا شده گذاشت و ، به گونهاى غير مستقيم ، بر تمام هند سايه انداخت .
از سال 1875 يكى از براهمهء اهل گجرات ، سوامى داياناندا « 2 » تشكيلات جماعت اريا را بنياد نهاد كه هدف آن بازگشت تعصبآلود به گذشته و سنتهاى كهن بود . دياناندا بر وداها ، مقدسترين كتاب هندوان ، تكيه مىكرد .
تعليم مىداد دانش و علم ممكن در وداها انبار شده است . از اين موضع به شدت محافظهكارانه ، آنچه كه بعدها فضولات و افزودههاى جامعه هندى مىشمرد ، بازنگرى و رد مىكرد . اكثريت قريب به اتفاق اين افزودهها در طول سدهها و هزارهها را جدا كرد ، به دور انداخت . نتيجه اين بازنگرى آئينى ساده ، قابل فهم و پويا بود كه به خصوص براى مردم پنجاب جذابيت بىاندازه داشت ، كه نه تنها دست رد بر سينه كاست زد بلكه بتپرستى ، تعدد زوجات ، ازدواج كودكان و انزواى بيوگان را نيز زشت و ناپسند دانست . آداب و
هامش
( 1 ) .Brahmo Samaj( 2 ) .Swami Dayananda