دولتمردانى چون لرد مايو « 1 » و لرد ليتون « 2 » آنان را شمعهاى امپرياليسم مىدانستند . اميد داشتند كه از ميان آنان سرانجام طبقهء حاكمهاى خودگردان ولى طرفدار انگليس پيدا شود . مىبايست مديريت نوين به آنان آموخته شود .
بايستى تشويق مىشدند تا از يك سو مردان خودكامهء سدهء هيجدهم باشند و از سوى ديگر استانداردهاى سدهء نوزدهم را مراعات كنند . لرد ليتون حتى پيشنهاد كرد كه طبقهء لردهاى هندى به وجود آيند . تمام اين فرايند سياسى دور انديشانه و خردمندانه بود ، با آنچه قبلًا بود به كلى مغايرت داشت . اگر اين سياستها با جديت و يكنواختى پىگيرى مىشد مىتوانست نتيجههاى سرنوشتساز به بار مىآورد . هند را تبديل به سرزمينى سواى آنچه امروز شده است بكند . اما هيچ يك از اين تصميمها عملى نشد . اين رسم و روشها با اقدامات نيمه بند به جايى نرسيد ، اما به هر حال جان تازه به دولت داد ، و انگليسيان از نوعى آرامش موقتى برخوردار شدند .
همينگونه برخورد را در تجديد نظرى كه دولت نسبت به سياست اصلاحات ارضى اعمال كرد شاهديم . رفتار بىادبانه نسبت به تيول داران ايالت اوده سبب شد در يك مقطع زمانى انگليسيان با شورش سرتاسرى آن سرزمين روبرو شوند ، آشكار شد گزارشهاى سيلمن « 3 » و ديگران درست بوده و روستاييان هنوز پيرو و دنبالهرو اربابهاى سنتى بودند . مشاهده شد مالكان از دست داده اراضى بيهار بودند كه شورش در آن سرزمين را به صورت نوعى انقلاب روستايى درآوردند . از اينها گذشته حتى در آن نواحى - مانند دهلى - كه با پادرميانى دولت ، ميان جامعه روستاييان و مالك زمين توافق پيدا شد كه منجر به بنيچهبندى شده بود ، روستاييان بىتفاوت مانده بودند .
تمام اين عوامل دست به دست يكديگر داده سبب آن چيزى شد كه « واكنش
هامش
( 1 ) .Lord Mayo( 2 ) .Lord Lytton( 3 ) .Seelman