منجر شود . در سال 1826 با عهدنامهء ياندابو « 1 » پايان گرفت . برمه پارهاى از متصرفات اخير خود را پس داد ؛ از جمله آسام ، مانيپور و باريكهء دراز ساحلى اراكان و تناسريم را . در بيست و شش سال بعد سعى شد با دربار بلبشوى برمه ( دو شاه آن جا يكى پس از ديگرى ديوانه از آب درآمدند و محبوس شدند ) و حكمرانان خود كامهء رانگون روابط بازرگانى برقرار شود . در سال 1852 به علّت بدخيالى طرفين اختلاف بازرگانى منجر به جنگ شد . دلهوزى « 2 » فرمانرواى كل هند صميمانه از جنگ پرهيز مىكرد زيرا براى آن سودى متصور نبود . امّا چون جنگ روى داد پيكارى پيروزمندانه انجام شد كه در آن طرف انگليسى فقط 377 نفر تلفات داد و تمام هزينهء جنگ از يك ميليون ليره هم كمتر بود ، و با انتزاع بخش پايين برمه خاتمه يافت . از ديدگاه دلهوزى تصرف بخش بالايى برمه ، كه مهد اصلى نژاد برمهاى بود هزينهء هنگفت داشت و حفاظت از آن بهرهاى پس نمىداد . تسخير كامل برمه تا سال 1886 به تأخير افتاد ، و در دورهء حكومت لرد دوفرين « 3 » صورت گرفت . در اين مورد نيز انگيزهء جنگ امنيت بود . پاسخى بود به اقدامات فرانسويان در هند و چين ، كه خود بخشى از سياست فرانسه براى جبران خسارت ناشى از واگذار كردن الزاس ولورن به آلمان بود . فرانسويان با برمه قراردادى به امضاء رسانده و در آن جا كنسولى به كار گماشته بودند . مكاتباتى كه ، حكايت از وعدهء تحويل اسلحه از سوى فرانسويان به دولت برمه مىكرد ، به دست آمد . شكايتهاى شركتهاى بازرگانى برمه ، عليه دربار بدقول برمه ، نيز مؤثر واقع شد . ظاهرا جام شكوهها و گلايهها بازرگانى از مايه خطر امنيتى خيالى سرريز شد و برمهء بيرمانىها در سال 1880 به امپراتورى انگلستان در هند ضميمه شد . پنجاه سال بعد ، براى چندين نسل مأمورين انگليسى ، درستى نظر دلهوزى ، در احتراز از تسخير برمهء شمالى ثابت شد .
هامش
( 1 ) .Yandaboo( 2 ) .Dalhousi( 3 ) .Duffrein