ارضى بود . اقتصاد ويجاياناگارا بر الگوى اقتصاد چولاها بود كه منبع درآمد آن ماليات ارضى و عوايد حاصل از تجارت بود . دستگاه ادارى مرتبتر و با الگوى اقتصادى مطابقتر شده بود ؛ وضعيتى همانند شمال هند با اين تفاوت كه حجم بزرگ بازرگانى در جنوب مىتوانست هزينههاى تعداد بيشترى از شهرها را كه عمدتا در نواحى ساحلى متمركز بودند تأمين كند .
فرنائونو نيز هنگام شرح ساختار اقتصادى ويجاياناگارا مىگويد :
. . . هزينههاى سربازان پيادهء شاه چترائو را نجباى او تأمين مىكنند .
مجبور هستند شش لك سرباز يعنى 600000 نفر پياده آماده به خدمت داشته باشند . همين نجبا بايد هزينههاى 24000 اسب را نيز تحمل نمايند . اين نجبا در حكم اجارهكاران هستند كه تمام زمينها را اجاره كردهاند . علاوه بر نگاهدارى اين تعداد آدم بايد تمام مخارج آنان را نيز بپردازند و هر سال بايد شصت لك اجاره به سلطان پرداخت كنند .
مىگويند عايدات سالانهء اراضى 120 لك است كه 60 لك از آن به سلطان تحويل مىشود و با بقيه آن بايد مستمرى سربازان و مخارج نگاهدارى فيلهايى كه برعهده دارند بپردازند . . . به هنگام برپايى جشن و دادن نذورات به معابد ، اين نجبا كه در حكم اجارهكاران هستند ، بايد هميشه ملازم دربار باشند . از اين جمع آنها كه بايد هميشه در دربار خدمت كرده و يا سلطان را همراهى كنند دويست نفرند . اينان بايد هميشه در حضور سلطان بوده و تعداد كامل سربازانى را كه تعهد كردهاند نگاهدارى كنند . اگر سلطان آگاه شود كه به اندازهء مقرر سرباز نگاه نمىدارند به سختى مجازات شده و املاك آنان مصادره خواهد شد . اين نجبا حق اقامت در شهرها و قصبهها را ندارند ، زيرا در آن صورت در دسترس سلطان نخواهند بود . گاهى مىتوانند به آنجا ( شهر ) بروند . به فرمانروايانى كه از رعاياى او نيستند اجازه دادهشده است كه به دربار نيايند مگر آنگاه كه احضار مىشوند و اينان از شهرهاى خودشان براى سلطان مال الاجاره و باج مىفرستند . . . هرگاه بخواهد اين نجبا را مورد ملاطفت قرار دهد براى آنان خلعت مىفرستد كه موجب افتخار است . معمولا هرسال آن موقع كه اجارهء
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 441
مساهمون: روميلا تاپار
ص٤٤١