كند . اگر زمينى به صاحبمنصبى واگذار مىشد بهجاى حقوق و مستمرى بود و قرار براين مىشد كه براى دولت سرباز يا عايدى ، مانند نظام فئودالى ، تهيه كند .
وضع اجتماعى ده ، بسته به نوع اجارهدارى رايج در محل ، متفاوت بود و يكى از سه حالت را داشت . شايعترين وضع روستايى بود كه محل سكونت چندين كاست بود كه ماليات خود را به عنوان بهرهء زمين مىپرداختند .
روستاى « برهمادايا » نوع ديگر بود و نه چندان فراوان . در اينجا تمامى روستا يا زمينهاى زراعى روستا متعلق به يك برهمن يا گروهى از برهمنها بود .
وضع اقتصادى و رفاهى اين دسته از روستاها از ديگر روستاها بهتر بود ، زيرا برهمنها از پرداخت هرنوع عوارض و ماليات معاف بودند . در رابطه با زمينهاى واگذار شده به عنوان برهمادايا ، نوع ديگرى واگذارى انجام مىشد كه « اگراهارا » ناميده مىشد . تمامى ساكنان اين نوع روستا برهمنهايى بودند كه زمين به آنها واگذار شده بود . اينان نيز از پرداخت ماليات معاف بودند . اما اگر برهمنها مىخواستند مىتوانستند مردم روستا را به طور رايگان آموزش دهند . سرانجام روستاهاى « ديودانا » ( يا روستاهاى متعلق به ايزد ) بود كه كم و بيش مانند اولين گروه روستاها اداره مىشد ، اما عايدات اين قبيل روستاها وقف يكى از معابد بود . در نتيجه مسئولان معابد آن را دريافت مىكردند نه حكومت . مسئولان معابد نيز با به كار گرفتن روستائيان در معابد تا آنجا كه مىتوانستند روستائيان را مدد مىرساندند . بعدها كه معبد به محور زندگانى روستايى تبديل شد ، اين قبيل روستاها اهميت زيادتر يافتند . در دورهء پالاواها اكثريت با روستاهاى نوع اول و دوم بود .
اصطلاح روستا ، به عنوان واحد اجتماعى غير شهرى ، شامل خانهء روستائيان و باغها و تسهيلات آبيارى ( عمدتا ، استخر و چاه ) و آغل و زمينهاى باير و چمنها و جنگل اطراف روستا ، نهرهاى جارى در زمينهاى روستا و معبد و اراضى آن و محل مردهسوزى و زمين كشاورزى ، خواه آبى
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 241
مساهمون: روميلا تاپار
ص٢٤١