اطراف و اكناف هندوستان حمل شود . در راهها از چهارپايان و عرابههايى كه گاو آنها را مىكشيد ، استفاده مىشد ؛ در برخى از نواحى فيلها را به كار مىگرفتند . نواحى پايين دست رودخانههاى بزرگ مانند گنگ ، يامونا ، نرمدا ، گداوارى ، كريشنا و كورى راهآبههاى عمده بودند . بنادر كرانههاى شرقى تامراليپتى ، « 1 » گنتاشالا « 2 » و كادورا « 3 » به بازرگانى شمال هندوستان با مناطق مختلف جنوب شرقى آسيا مىپرداختند . بنادر سواحل غربى برواچ ، « 4 » چاول ، « 5 » كاليان « 6 » و گمبراى « 7 » به بازرگانى با مديترانه و غرب آسيا اشتغال داشتند . بنادر جنوبىتر سواحل غربى تحت تسلط كوپتاها نبود .
صادرات ادويه ، فلفل ، چوب صندل ، مرواريد ، سنگهاى قيمتى ، عطريات ، نيل و گياهان دارويى مانند گذشته ادامه داشت . اما تركيب واردات با گذشته فرق كرده بود . ابريشم چينى مانند عاج حبشى به مقدار زيادتر وارد مىشد . در اين دوره واردات اسب از عربستان و ايران و باكتريا ، خواه از طريق زمين به مراكز شمالغرب و خواه از راه دريا به سواحل غربى ، فزونى گرفت . جاى شگفتى است كه هيچگاه در هندوستان اسب اصيل پرورش نمىيافت . اسب خوب را هميشه وارد مىكردند . « 8 » اين نكته سرانجام براى بخش سواره نظام نيروهاى مسلح هندوستان فاجعهآميز بود و سبب شد كه سواره نظام هندى بهخصوص هنگام مقابله با سواركاران آسياىمركزى ناتوان و ضعيف از آب درآيد .
حال ديگر كشتىهاى هندى به گونهاى منظم در درياى عربستان و
هامش
( 1 ) .Tamralipti( 2 ) .Ghantashala( 3 ) .Kadura( 4 ) .Broach( 5 ) .Chaul( 6 ) .Kalyan( 7 ) .Cambray( 8 ) . تنها توجيهى كه براى اين امر مىتوان ارايه داد اين است كه شرايط اقليمى و يا نوع چراگاههاى هندوستان براى پرورش اسب مناسب نيست .