احترام مىگذاشت . اين قوانين را معمولا مقامى بزرگ ، يعنى شوراى اصناف كه هريك از صنفها در آن نمايندهاى داشت ، تدوين مىكرد . شورا تعدادى معين مشاور انتخاب مىكرد كه عمدتا امور شورا را اداره مىكردند . برخى از اصناف صنعتى ، مانند صنف ابريشمبافان ، شوراى ويژهء خود را داشتند كه مسئول اجراى طرحهاى بزرگ مانند ساختن معبد از محل نذورات و غيره بودند . روحانيت بودايى سنگهه حال چنان ثروتمند شده بود كه مىتوانست در فعاليتهاى اقتصادى شركت كند . به علاوه زمين نيز اجاره مىداد . در نواحىاى كه به سنگهه زمين اهدا شده بود ، يك ششم از درآمد زمين به عنوان سهم قانونى سنگهه گرفته مىشد . اين مبلغ معادل بود با مالياتى كه دولت وصول مىكرد . برهمنهاى صاحب مزايا از محل موقوفات و يا درآمد زمينهاى واگذار شده امرار معاش مىكردند . شاهان واكاتاكا « 1 » در اين زمينه دستودلباز بودند . برهمنها روىهمرفته كمتر به استقبال خطر رفته و بيشتر از سنگههء بودايى به زمين و كشاورزى وابسته بودند . شواهدى كه حاكى از سرمايهگذارى برهمنها در فعاليتهاى بازرگانى باشد نادر است .
روابط نزديك بودائيان با جماعت بازرگانان بايستى سبب تشويق حوزهء روحانيت بودايى به شركت در فعاليتهاى بازرگانى شده باشد .
نرخ بهره ، بسته به نوع مصرف وام ، تفاوت مىكرد . نرخهاى مرسوم و سرسامآور در عصر مئوريان ، براى وامهايى كه صرف بازرگانى خارجى مىشد ، ديگر وجود نداشت ؛ امرى كه حكايت از اطمينان بيشتر به بازرگانى خارجى مىكند . نرخ متوسط در حدود بيست درصد بود ؛ حال آنكه در دورهء گذشته تا دويست و چهل درصد هم مىرسيد . اگر هر دوطرف راضى بودند ، مىشد نرخ بهره بيشتر از نرخ قانونى دريافت كرد ؛ اما هيچگاه اجازه داده نمىشد كه بهره بيش از اصل وام باشد . كم شدن نرخ بهره همچنين حكايت از
هامش
( 1 ) .Vakataka