بالا رفتن عرضه پول و پايين آمدن نرخهاى سود مىكند . توليد انواع قماش از جمله مهمترين صنايع آن روزگار بود . بازار بسيار وسيع داخلى داشت . زيرا نه تنها از ارقام مهم دادوستد ميان شمال و جنوب در خود هند بود بلكه منسوجات هندى در بازارهاى خارجى نيز سخت مورد تقاضا بود . ابريشم و موسلين و چلوار و كتان و پشم و پنبه در مقادير هنگفت توليد مىشد . مغرب هندوستان از مراكز عمدهء ابريشمبافى بود . در اواخر دورهء كوپتاها ابريشمبافان در مغرب هند از پيشهء سنتى خود دست كشيده و به ديگر كارها پرداختند . امكان دارد كه رفتوآمد بيشتر در راههاى آسياى مركزى و حمل و نقل دريايى سبب وارد شدن مقادير زياد بافتههاى ابريشمى چينى و باعث كاهش توليد هندوستان شده باشد . بعيد هم نيست كاهش توليد بافتههاى ابريشمى در مغرب هندوستان به علت كاهش حجم بازرگانى با غرب بوده است . ساختههاى عاجى خريدار بسيار داشت ؛ مانند سنگتراشى و منبتكارى به علت مقبول بودن انواع مجسمهها . يكى از صنايع اصلى فلزكارى بود ؛ بهخصوص مس و آهن و سرب . بر مصرف برنز نيز روزبهروز افزوده مىشد . طلا و نقره البته هميشه خريدار داشت . حرفهء صيد مرواريد در مغرب هندوستان ، به موازات بالا رفتن بهاى مرواريد در بازار خارجى ، رونق گرفت . برش و صيقلدادن و آمادهسازى انواع سنگهاى قيمتى مانند يشم و عقيق و بلور كوهى و لاجورد و غيره نيز با بازرگانى خارجى ارتباط داشت .
سفال زيباى سياه رنگ ديگر توليد نمىشد ، اما يكى از توليدات اصلى صنايع دستى انواع سفال بود ؛ مخصوصا نوعى سفال معمولى قرمز رنگ ، با لعاب قهوهاى ، به مقدار انبوه توليد مىشد . گاهى بر گل اينگونه سفال سنگ طلق مىافزودند تا زيباتر جلوه كند و رنگى فلزى به خود بگيرد .
اردوكشىهاى سامودراكوپتا در شرق و جنوب و مسافرتهاى مكرر هرشا سبب شد تا كفايت راههاى ارتباطى تضمين شود و كالاها به آسانى به
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 201
مساهمون: روميلا تاپار
ص٢٠١