دو مقام كليدى كه هميشه توسط مركزيت ادارى اشغال مىشد منصبهاى خزانهدارى و رئيس دريافت درآمدها بود . خزانهدار مسئول بود تا حساب درآمدهاى نقدى را نگاه دارد و وصولىهاى جنسى را درجهبندى كند . مسئول دريافتها و ابواب جمعى منشيان و همكارانش ، حساب مالياتهايى را كه از اطراف و اكناف شاهنشاهى وصول مىشد ، نگاه مىداشت . حساب هريك از ادارات دولتى به دقت نگاهدارى مىشد و يكجا با حضور تمام وزرا به شاه ارائه مىشد . شايد مىخواستند با اين ترتيب از نادرستى و اختلاس جلوگيرى شود . هر ادارهاى تعدادى سرپرست و كارمند زيردست داشت . سرپرستها در مراكز محلى انجام وظيفه مىكردند و واسطهء ارتباط ادارات محلى با حكومت مركزى بودند . سرپرستانى كه از آنها در ارتاشسترا اسم برده شده عبارتاند از : سرپرست طلا و زرگرها ، انبارهاى بازرگانى ، مصنوعات بيگانه ، اسلحهسازى ، اوزان و مقياسات ، باجها ، بافندگى ، كشاورزى ، مسكرات ، كشتارخانهها ، فاحشهها ، كشتيرانى ، گاوها ، اسبان ، فيلها ، گردونهها ، پيادهنظام ، گذرنامه و شهردارى .
بخش عمده از هزينههاى طبيعى حقوق كارمندان و هزينههاى مؤسسات عمومى بود . يكچهارم از كل عايدات اختصاص به اين هزينهها داشت .
كارمندان عالىرتبه حقوقهاى هنگفت دريافت مىكردند كه بر خزانهدارى تحميل سنگينى بود . وزير اعظم يا پورهيتا و فرمانده نيروهاى مسلح 48000 پانا « 1 » دريافت مىكردند . خزانهدار و رئيس جمعآورى درآمدها هريك 24000 پانا . حسابداران و منشىها هريك 500 پانا . حقوق وزراء 12000 پانا بود و پيشهوران 120 پانا . از ارزش پانا اطلاعى در دست نيست و نمىدانيم مقررىها در چه فواصلى پرداخت مىشده است . اما تناسب مقررى منشى در برابر حقوق عالى رتبهترين كارمندان يك به نود و شش و حقوق پيشهور در
هامش
( 1 ) .Pana