بىضرر و بىخطر . شايد علت اين اشتباه هردوت اين باشد كه مصريان اين افعىها را مظهر خدائى ميدانستهاند كه كارش مداواى امراض بوده و هردوت نتيجه گرفته كه چون مصريان اين افعىها را مظهر آن خداى نيكوكار ميدانستهاند پس اين حيوانات ذاتا گزنده و موذى نبودهاند و به نوع بشر آسيبى نميرسانيدهاند . در بند 28 نمونه ديگرى از اين گونه تعبيرات غلط مشاهده مىشود : يكى از محرران مصرى در شهر سائيس به هردوت گفته بود كه دو شعبه نيل از غارهاى الفانتين كه امروز اسوان نام دارد سرچشمه ميگيرد و مقصود او يكى شعبهاى بوده كه از شهر تب ميگذشته و ديگرى شعبهاى كه از ممفيس عبور ميكرده است . ولى ظاهرا هردوت گفته اين محرر را بد تعبير كرده و تصور كرده كه اصولا دو رود بنام نيل وجود داشته كه يكى در جهت شمال و ديگرى در جهت جنوب الفانتين جارى بوده و براى اينكه مقصود خود را روشنتر بيان كند گفته است كه بعقيده من اين دو رود در دو جهت مخالف جارى ميباشند ، يكى به طرف مصر ميرود و ديگرى بسوى حبشه . بديهى است مقصود كاتب مصرى چنين نبوده و شايد مقصود او اين بوده كه هردو شعبه معروف نيل از الفانتين سرچشمه ميگرفتهاند نه اينكه دو رود مجزا بنام نيل در دو جهت مخالف جارى بوده باشند .
اما در جائى كه هردوت مدعى است اساس اطلاعات او درباره سرزمين مصر تحقيقى است كه خود در محل كرده و ملاحظاتى است كه خود با مشاهده اوضاع اين كشور نموده نميتوان گفت تا چهحد اين ادعاى مؤلف با حقيقت تطبيق مىكند . ترديدى نيست كه مؤلف به مصر مسافرت كرده و بسيارى از مطالبى كه نقل كرده خود به چشم ديده ، ولى چون قبلا ذهن خود را با مطالعه كتب متقدمين آماده كرده بوده نتوانسته آنطور كه بايد خاطره ملاحظات گذشتگان خود را كنار گذارد و ملاحظات خود را مستقل از تأثير و نفوذ آنها تحرير كند . به همين جهت است كه غالبا احساس مىشود ملاحظات شخصى مؤلف تحت تأثير اطلاعات قبلى او قرار گرفته و گاه تاحدى معيوب و ناقص شده است . ولى در هرحال ؛ همين مسئله ثابت مىكند كه لااقل
تاريخ هرودت ( فارسى ) — صفحة 71
مساهمون: هرودت
ص٧١