دچار اشتباهى بزرگ شده باشد و يا خود را باشتباه انداخته باشد . شايد قسمت مهمى از اشتباهات هردوت در كتاب دوم ناشى از آن باشد كه مؤلف كتاب خود را مدتى بعد از سياحت خود در مصر تحرير كرده و ظاهرا چون يادداشتى در اختيار نداشته مطالب را باتكاى محفوظات و خاطرات خود برشته تحرير درآورده . دليلى كه بر اين مدعا ميتوان اقامه كرد اينست كه در بند 13 وقتى صحبت از پادشاهان مصر درميان است و مطالب را از قول كاهنان مصرى نقل مىكند فعل گذشته به كار ميبرد و ميگويد « مطلب مهم ديگرى كه كاهنان درباره اين كشور به من گفته بودند چنين بود . . . » و اما دليل اينكه هردوت مطالب خود را دربارهء مصر مدتى بعد از اين مسافرت و باتكاى محفوظات خود نوشته و يادداشت نوشتهاى قبلا تهيه نكرده بوده اعتراف مؤلف است در بند 125 هنگامى كه درباره چگونگى بناى اهرام مصر صحبت مىكند .
در اين مقام مؤلف ضمن شرح چگونگى بنا كردن اين اهرام مينويسد : « . . . و اگر گفته مترجمى كه اين كلمات را براى من ترجمه كرد فراموش نكرده باشم اين مبلغ به هزار و ششصد تالان نقره ميرسيد . » بنابراين اگر واقعا مؤلف كتاب دوم را مدتى بعد از سفر خود به مصر باتكاى محفوظات و خاطرات خود نوشته باشد و يادداشتهائى كه در حين سفر تهيه كرده باشد در دست نداشته است بايد قبول كرد كه باحتمال زياد ممكن است دچار اشتباهاتى بزرگ شده باشد .
اشتباهات ناشى از نسيان و فراموشى در كتاب دوم هردوت فراوان مشاهده مىشود ، از اين قبيل است ادعائى كه مؤلف در بند 124 دربارهء هرم خئوپس كرده و مدعى شده كه آب نيل از مجرائى زيرزمينى به قسمت تحتانى هرم وارد ميشده است .
اما در بعضى موارد مؤلف كهن دچار چنان اشتباهات فاحشى شده كه نميتوان آن را ناشى از نسيان يا خطاى حافظه دانست . اين اشتباهات بيشتر ناشى از روش مؤلف در نگارش است كه مبتنى بر اشتباه بوده ، چه هردوت عادت داشته اطلاعات و معلومات خود را دربارهء يك موضوع معين به موضوعات مختلف تعميم دهد و همين تعميم دادن مطالب او را گرفتار اشتباهاتى بزرگ كرده است .
تاريخ هرودت ( فارسى ) — صفحة 66
مساهمون: هرودت
ص٦٦