وى واقعا ناظر ماجراى بوده است . مثلا در بند 65 وقتى از حيوانات مقدس مصر گفتگو مىكند و دربارهء طرز غذا دادن به آنها و اشخاصى كه به آنها غذا ميدهند سخن ميگويد ، اصطلاح « مستحفظ زن » را به كار برده ، در حالى كه بگفته خود مؤلف نگاهبانان حيوانات ميتوانستهاند هم از زنان باشند و هم از مردان ، و بنابراين به كار - بردن مطلق اصطلاح « مستحفظ زن » دليل آنست كه در آن مورد بخصوص كه مؤلف به چشم ديده و مشغول نقل آن بوده آنچه را كه ديده عينا نقل كرده . همچنين در همين بند هردوت از « ماهىهائى » صحبت مىكند كه مستحفظ زن قطعهقطعه ميكرده ، در حالى كه همه حيوانات مقدس فقط با گوشت ماهىها تغذيه نميكردهاند و معلوم است كه هردوت در اين مورد فقط از حيوان مقدسى صحبت مىكند كه فقط با گوشت ماهى تغذيه ميكرده و خود ناظر غذا دادن به آن بوده است .
در بعضى موارد ديگر هردوت آشكارا اشتباه كرده و يا شايد همانطور كه بعضى عقيده دارند حتى دروغ هم گفته باشد .
مثلا هردوت در جائى گفته است كه هيچيك از زنان مصرى نميتوانند كاهن معابد گردند . در حالى كه در تمام مدت تاريخ قديم مصر زنان ميتوانستهاند در معابد به خدمت مشغول شوند و چهبسيار از زنان مصرى بودهاند كه نوازنده معابد يا خادم اماكن مقدس و يا زوجهء خدايان تلقى ميشدهاند ؛ ولى طرفداران صدق گفتار هردوت اين اشتباه او را چنين تعبير و توجيه ميكنند كه صحيح است كه در مصر باستان زنان ميتوانستهاند به امور مذهبى مشغول شوند ، ولى قصد هردوت اين بوده است كه در زمان او هيچ زن مصرى در معابد مصر مقام عالى بعضى از كاهنان بزرگ يونان را نداشته و هيچيك از آنان در رأس سلسله مراتب مذهبى قرار نگرفته بودهاند . اگر اين تعبير را بپذيريم البته حق با هردوت است ، ولى بين گفته هردوت و اين قبيل تعبيرات اختلاف زياد است .
حقيقت آنست كه بفرض آنكه هردوت واقعا قصد دروغگوئى نداشته ، بايد قبول كرد كه امكان دارد در جريان نقل آن همه مطالب متنوع و مختلف گاه
تاريخ هرودت ( فارسى ) — صفحة 65
مساهمون: هرودت
ص٦٥