در همين محل در ساحل چپ نيل مجرائى قديمى احداث شده بوده كه امروز بحر يوسف نام دارد و ابتدا متوجه غرب و سپس متوجه شمال ميشده و اراضى كه در گذشته محل درياچه معروف موريس بوده آبيارى ميكرده است . بعضى از محققين معتقدند كه هردوت چون جهت اوليه مجرى را تشخيص نداده اراضى منطقه موريس را در همان محل كه مجراى يوسف جدا مىشود قرار داده و شايد از همين اراضى است كه وى سخن گفته « 1 » .
و اما اشتباه هردوت را در مورد حداقل عرض درهء نيل ناشى از اشتباه بصرى ميدانند و شايد هم ناشى از آن بوده است كه هردوت هنگامى در آن نواحى به سفر مشغول بوده كه نيل طغيان كرده وى را دچار اشتباه كرده است .
ترديدى نيست كه اين توضيحات براى توجيه علل اشتباهات مورخ كهن كافى نيست و از حدود فرض تجاوز نميكند . ولى چون تمام آن قسمت از اظهارات هردوت كه اين مسائل را مطرح كرده در يك بند ( بند 8 ) نقل شده فرض ديگرى ميتوان كرد و ميتوان حدس زد كه اصولا اين يك بند از متن اصلى هردوت از بين رفته يا نقصى در آن پيدا شده و دستبرد زمانه كار خود را كرده و گفته مؤلف را به نحوى ديگر بما عرضه كرده است .
اما علاوه بر مشكلات فوق اشكالات ديگرى نيز در برابر ما قرار داد . اگر فرض كنيم همانطور كه هردوت مدعى است در سراسر سفر به سياحت پرداخته باشد ، نميتوان مدعى شد كه تمام اطلاعاتى كه از قول مصريان نقل كرده محققا از دهان آنان شنيده باشد ، زيرا انتساب بعضى از اين اطلاعات به مصريان غيرممكن و غيرقابل تصور به نظر ميرسد .
از اين قبيل است وقتى هردوت از قول اهالى شهر كميس
( Chemmis )
مدعى است كه خداى اين شهر پرسه
( Persee )
فرزند دانا
( Danae )
بوده و اين خدا كه از نژاد يونى بوده همين كه بوسيله مادر خود از نسب جدش دانااوس
( Danaos )
مطلع شد و دانست كه از اهل كميس مىباشد در موقعى كه براى آوردن سر بريدهء گورگون
هامش
( 1 ) - همان كتاب صفحه - 140 .