( بند 20 - 23 - 24 - 26 ) . در همين قسمت مؤلف با تمام نيروى استدلال و اطلاعات خود بجنگ سرگذشتى ميرود كه يونانيان براى حوادثى كه در مصر بر هراكلس گذشته اختراع كردهاند ( بند 45 ) . همچنين روايتى كه وى دربارهء اطفالى كه پسامتيك براى آزمايش انتخاب كرده بود نقل مىكند ( بند 3 ) و نيز روايتى كه از دختر ميكرينوس نقل مىكند ( بند 131 ) به قصد تخطئه يونانيان بوده است .
بدين ترتيب قسمت مهمى از كتاب دوم هردوت اختصاص دارد به شرح افسانهها و بحثها و جدلهاى مؤلف دربارهء كشورى كه مورد بحث است و توصيف اوضاع و احوال اين كشور . مجموع اين افسانهها و بحثها و توصيفها بدون اينكه لطمهاى به تسلسل مطالب و استمرار وقايعى كه به نقل آن مشغول است وارد كند نوعى زيبائى خاص و شيوا به كتاب مؤلف كهن داده است . از آغاز تا پايان كتاب خواننده احساس مىكند كه سلسله زنجير مطالب با لطف و جاذبهاى خاص و بدون توقف و مكث ادامه دارد . مؤلف با مهارت و توانائى خاص به وصف قدمت نژاد مصريان مىپردازد ( بند 2 - 3 ) و سپس از تمدن مصريان سخن ميگويد ( بند 4 ) و آنگاه دربارهء منشاء سرزمين مصر بحث مىكند ( بند 5 و بعد ) ، سرزمينى كه با وجود وسعت زياد ( بند 6 ) كه مؤلف اندازههاى آن را از هرطرف به خواننده عرضه كرده است ( بند 6 و 9 ) تا حدى بكمك رسوبات نيل تشكيل شده است ( بند 5 - 10 - 14 ) و با اينحال مورخ اين سرزمين را به ناحيه مصب آن كه منحصرا درنتيجه رسوبات نيل تشكيل شده محدود نكرده است ( بند 15 - 19 ) ، در اين ميان كه مؤلف از رود نيل و چگونگى نقشى كه اين شط بزرگ در ايجاد خاك مصر بازى كرده سخن ميگويد رشته بحث را به وصف اين رود كه بزرگترين عامل حيات مصر است مىرساند و مدتى دربارهء آن سخن ميگويد و اسرار زيادى از اين رود عظيم نقل مىكند . از چگونگى تغييرات آب آن كه فرضيههاى مختلف دربارهء آن عنوان كردهاند در بند 19 و 27 سخن ميگويد و از طول آن و جهت جريان آن در زمينهاى مجهولى كه شايد پاى معدودى از سياحان باجرأت و حادثهجو به آن رسيده باشد و محلى كه سرچشمههاى آن آغاز مىشود در بند 28 و 33
تاريخ هرودت ( فارسى ) — صفحة 44
مساهمون: هرودت
ص٤٤