بند اول از كتاب سوم در جائى كه مورخ ميگويد : « همين كه كوروش درگذشت ، كمبوجيه جانشين او شد . . . » وصل كنيم هيچگونه اختلالى در شرح احوال خاندان هخامنشى پيش نميآيد و دنباله سرگذشت كوروش چنين بيان مىشود : « همين كه كوروش درگذشت ، كمبوجيه جانشين او شد . . . ( بند اول از كتاب دوم ) . وى در مصر بجنگ پرداخت و علاوه بر سربازانى كه در كشور خود تجهيز كرده بود از يونانيانى كه مطيع او شده بودند نيز سربازانى با خود برد . كمبوجيه اين جنگ را بعلتى كه شرح مىدهم آغاز كرد . . . » ( بند اول از كتاب سوم )
بنابراين ، علاوه بر مطالبى كه در كتاب سوم دربارهء منابع تاريخ كمبوجيه عنوان خواهد شد ، جاى آن دارد كه مطالب كتاب دوم هردوت دربارهء مصر نيز از اين لحاظ مورد مطالعه قرار گيرد .
* * * كتاب دوم هردوت از لحاظ طرز تنظيم مطالب به دو قسمت كاملا متمايز تقسيم مىشود . قسمت اول آن كه از بند دوم شروع مىشود و تا بند 98 ادامه مييابد اختصاص دارد به شرح اوضاع جغرافيائى مصر و عادات و رسوم مصريان باستان . قسمت دوم كه از بند 98 تا آخر كتاب ( بند 182 ) ادامه مىيابد اختصاص دارد به شرح تاريخ گذشته اين كشور تا وقايع مربوط به چگونگى بسلطنت رسيدن آمازيس پادشاهى كه سلطنتش معاصر بود با لشگركشى كمبوجيه به مصر .
در قسمت اول از كتاب دوم باقتضاى چگونگى موضوع مورخ بيشتر به توصيف اوضاع و احوال موجود پرداخته ، در حالى كه در قسمت دوم بيشتر بافسانه و داستان متوسل گرديده است . با اينحال ، در قسمت اول نيز كه مخصوص شرح اوضاع جغرافيائى مصر و عادات و رسوم مصريان مىباشد ، در آن قسمت كه مربوط به عادات و رسوم مصريان است گاه مورخ براى اثبات عقيدهاى معين و يا بيان يكى از عادات و رسوم مصريان به افسانه و سرگذشت متوسل شده ، از اين قبيل است افسانهاى كه درباره رفتار
تاريخ هرودت ( فارسى ) — صفحة 41
مساهمون: هرودت
ص٤١