بازارچه و تيمچه
بازار محله جداگانهاى است در جنوب ارك . در اينجا چيزهاى هرگوشه [ دنيا ؟ ] و هر روزگار [ جديد و قديم ] را عرضه مىكنند ، و مىتوان خريد . وضع و تركيب بازار تهران با بازارهاى شيراز و اصفهان و جاهاى ديگر كه ديده بوديم تفاوتى نداشت . همه سوقها و گذرهاى بازار با بامهاى گنبدى پوشيده ، و مانند تونلى است به پهناى سه تا پنج ذرع كه در دو سوى آن دكانها و حجرههاى توليدى و تجارى داير است . پشت اين دكان و حجرهها بيشتر تيمچه است . در هر هفتاد تا نود ذرع مسافت كه در گذر بازار مىرويم دروازهاى به يكى از اين تيمچهها باز مىشود . به تيمچه كه وارد مىشويم ، چيزهاى گوناگون مانند پارچه و ابريشم و پوست و . . .
براى فروش چيده و گذاشتهاند . اين كالا را همه با كاروان از اطراف مىآورند و كاروانيان در اين سراها مىمانند ، حجره و دكان ترتيب مىدهند ، و متاعشان را مىفروشند . كاروان به يكباره [ و بىترتيبى ! ] مىآيد و زود مىرود . از اينرو ، كاروانسرا را بازرگانان [ كه كالايشان را با كاروان مىفرستند ] نساختهاند ؛ و گويا اينجا را دولت براى بار انداختن كاروانها درست كرده است . كوتاه اينكه محّل انباشتن كالا در بازار در واقع كاروانسرا نيست ، و دهها تيمچه و كاروانسرا با هم بازار را درست كرده و گويى كه بازار دهستان بزرگى است ؛ يا كه همچون بازار روز در ژاپن كه روز معينى [ در ماه يا هفته ] داير مىشود و آنجا خريدوفروش مىكنند . بازارها بهطور كلى جايى زنده و بسيار پرجنبوجوش است . در ميان بازار كه مىرويم ، مردم از انبوهى جمعيت به ما تنه مىزنند و مىگذرند ، و چاپار و آدم درهم مىلولند . از بازار كه بيرون برويم ، ديگر مغازه و حجره نيست ، جز يكى دو باب دكان متروك .
بيرون بازار همه محّله مسكونى و خانههاى اهل دولت و مردم است .
حكومت تهران
حكومت تهران با نايب السلطنه [ كامران ميرزا ] شاهزاده دوم [ از نظر ترتيب جانشينى ، پس از وليعهد ] است ، و وزير او به نيابت حكمرانى مىكند . گويا حالا وزير تهران صديق الدوله است ، و با زير فرمان داشتن دو گردان ژاندارمرى به عدهء پانصد نفر ، تهران را اداره مىكند .
عزل سپهسالار
روز 14 سپتامبر در دستگاه دولت تغييرى داده شد و يكى از وزيران ، ميرزا حسين خان ، سپهسالار اعظم ، از وزارت خارجه بر كنار و به تبريز فرستاده شد . با اين پيشامد ، شرفيابى ما نزد شاه به تعويق افتاد . روز 22 اين ماه از صديق الملك نايب وزير امور خارجه ديدن كرديم ،