عمارت ميان پل با كاشىهايى كه نقشونگار گلهاى گوناگون بر زمينه لاجوردى دارد پوشيده شده است . بنايى به بزرگى و شكوهمندى اين پل نديدهام .
چهارباغ
با گذشتن از اين پل به دروازه شهر رسيديم و خيابانى را به خط راست كه حدود يكهزار ذرع طول داشت پيموديم . هر دو سوى اين خيابان با ديوارى به نقشونگار گنبدى [ - كاشىكارى شده ] پوشيده است ، و در هر يكصد يا دويست ذرع دروازهاى ساختهاند كه از آن مىتوان به درون رفت . طول خيابان هم به سه راه تقسيم شده ، كه دوراه جانبى باريك و سنگفرش شده و راه ميانى پهن با جويبارى با كف سنگپوش در ميان آن است . اين جويبار كه به دروازه مىرسيد ، به آبنماى بزرگى كه با سنگچين ساختهاند راه داشت . اين حوضها هشتگوشه يا چهارگوشه بود ، اما در هيچكدام از اين حوضها آب نديديم . در اين خيابان چنارهاى بلند و راستقامت كاشته بودند . در چپ و راست خيابان بر روى هم 4 رديف درخت امتداد داشت كه منظرهاى بسيار باشكوه مىساخت . گويا اين خيابان و پل كه وصف آن را آوردم همه در زمانى كه شاه عباس پايتخت را به اصفهان آورد ساخته شده ؛ و مىتوان رونق و شكوفايى اين شهر را در آن روزگار تصور كرد . اما فقط با گذشتن دويست سال همه آن ساختمانهاى شكوهمند رو به ويرانى رفته ، ديوار ميان دروازههايى كه در دو سوى خيابان بود خراب شده ، و لبهء بام دروازهها ريخته و فقط بخشى از آن هنوز برجا است . البته نمىدانم كه ميان اين ديوار و حصار چه بناهاى باشكوهى ساخته شده بود . اكنون باد گردوخاك فراوان [ از آثار آن بناها را ] به اطراف مىپراكند .
جلفا
اين خيابان را كه طى كرديم ، يوكوياما را ديديم كه به استقبالمان آمده بود . از او پرسيديم كه در كجا منزل مىكنيم ، و گفت كه در جلفا [ اينجا به نوشته فوروكاوا در جايى آن سوى رود ، پيش از رد شدن از پل در اين مسير است ] ، در شعبه شركت تجارى هلندى هوتس
Hotz
. ما خواستيم كه راه را برگرديم تا به اينجا برويم ؛ امّا بر آن شديم كه از مسير ديگر برويم . پس راهمان را دور كرديم و خيابانى را كه وصفش را آوردم پيموديم . در ميان راه بسيارى از خانهها و كاروانسراها و بناهاى ديگر كه مىديديم هنوز از جلال و شكوه قديم نشان داشت ؛ اين ساختمانها همه با آجر ساخته شده اما ديوار و نماى آن با كاشىهايى با زمينه زرد و لاجوردى و با نقش گلهاى گوناگون زينت شده بود . زيبايى و گيرايى اين بناها را مىتوان در